વર્ષગાંઠ (26-04)

1 ) દોશી હિમાની નીતિન જયસુખલાલ શાંતિલાલ
2 ) દોશી નિષિત રસિકલાલ
3 ) ગાંધી જ઼િગ્નેશ ધીરજલાલ
4 ) મેહતા જિતેન હર્ષદ સેવંતીલાલ
5 ) પારેખ હસમુખ જેઠાલાલ
6 ) સંઘવી દિવ્યા રમેશચંદ્ર ગોપાળજી
7 ) સંઘવી નરેન્દ્ર શાંતિલાલ
8 ) શાહ બીના ગિરીશ હાકેમચંદ
9 ) શાહ દિનેશ મનહરલાલ
10) શાહ ઈન્દુમતિ મધુકર શાંતિલાલ ભૂરાભાઈ
11) શેઠ અનમોલ મનીષ કિશોર
12) વોરા નવનીતરાય હેમતલાલ

વર્ષગાંઠ (25-04)

1 ) લોદરિયા નીતિન મગટલાલ
2 ) મેહતા સમકિત પારસ સૂર્યકાન્ત સુખલાલ
3 ) મેહતા કમલેશ હિમ્મતલાલ
4 ) પારેખ પૂર્ણિમા રાજેશ મનહરલાલ
5 ) શાહ નેહા પૂર્વિક મેહતા
6 ) શાહ સમીર નટવરલાલ
7 ) શાહ ગીતાબેન કિશોરભાઈ અનોપચંદ
8 ) શેઠ પાર્શ્વ કિરણ કિશોર રેવાશંકર

ધારાબેન સુરેન્દ્રભાઈ મેહતાનો દીક્ષા મહોત્સવ

ધારાબેન સુરેન્દ્રભાઈ મેહતા વૈશાખ સુદ ૭ , શનિવાર તા. ૨૮-૦૪-૨૦૧૨ ના રોજ સંયમ સ્વીકરવા જી રહ્યા છે તેનો ત્રણ દિવસનો કાર્યક્રમ જેવન્તલાલ મણીલાલ મેહતા પરિવાર તરફથી માટુંગા ખાતે રાખવામાં આવેલ છે તેની આમંત્રણ પત્રિકા વાચવા અત્રે ક્લિક કરો  

અતીતને વાગોળવામાં શું ભલીવાર ?

 

‘જ્યાં ન પહોંચે રવી ત્યાં પહોંચે કવી’- એ ન્યાયે મહર્ષી વાલ્મીકી અને વ્યાસે અનુક્રમે રામાયણ તથા મહાભારતની રચના કરેલી. રામાયણ તથા મહાભારતની રચના કરવામાં તેઓએ કલ્પનાને બહેલાવી છુટો દોર આપ્યો. પૌરાણીક પરી–કથાઓમાં કલ્પીત વાતોનું પ્રમાણ સવીશેષ હોય તે સ્વાભાવીક છે. હા, સાહીત્યની દૃષ્ટીએ મહાભારત અને રામાયણ ઉત્ત્તમોત્ત્તમ મહાગ્રંથો છે, તેનો કોઈ ઈનકાર કરી શકે તેમ નથી; પરંતુ આ આધાર પર એમ તારવવું કે, એ જમાનામાં આપણી પાસે આજના જેવાં જ શસ્ત્રો તથા વીમાનો હતાં અને તેનાં ઉડ્ડયનો/નીર્માણ આપણે કરી શકતા હતા, તે તો કેવળ મનને મનાવવાનું અને પોરસાવાનું બહાનું માત્ર જ છે. આ પ્રામાણીક/ વાસ્તવીક હકીકત નથી.

 

વળી કેટલાક તો લુલો બચાવ પણ કરે છે કે, ‘અંગ્રેજો અને જર્મનોએ આપણાં શાસ્ત્રો અહીંથી લઈ જઈ, તેનો અભ્યાસ કરીને તેઓએ આધુનીક વૈજ્ઞાનીક શોધો કરેલી છે, જે અસલમાં આપણી જ છે.’ ત્યારે પુછવાનું મન થાય છે કે, જે શાસ્ત્રો આપણી પાસે હજારો વર્ષથી હતાં, તો તે શાસ્ત્રોમાંથી આપણે કેમ કંઈ જ કરી ન શક્યા ? તે જ શાસ્ત્રોમાંથી અંગ્રેજ/જર્મન વગેરે પ્રજાએ ફક્ત બસો વર્ષમાં માનવને રાહતપુર્ણ જીવન બક્ષનારી સેંકડો/હજારો આધુનીક શોધો કરી જગતને ખોળે કેવી રીતે ધરી ? આ વાતે આપણે ગૌરવ લેવું જોઈએ કે શરમાવું જોઈએ ? હજારો વર્ષથી આપણી પાસે જો આજના જેવાં જ વીમાનો અને શસ્ત્રો આપણી પાસે હતાં પછી આપણે આ વીમાનો અને તે શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરીને, દેશ આખાને સદીઓ સુધી ગુલામ બનાવનાર પ્રજાઓ સામે ઝઝુમ્યા કેમ નહીં ? બસો વર્ષ સુધી મુઠ્ઠીભર અંગ્રેજોની ગુલામી આપણે શા માટે વેઠી હતી ? આપણા સાહીત્યમાં નીરુપાયેલા કલ્પનાના તોખાર સમું કશુંક નક્કર સ્વરુપનું આપણી પાસે હોત તો આજે આપણે ‘સુપર પાવર’ તરીકે દુનીયા પર આધીપત્ય ભોગવતા ના હોત ?

– ગોવીન્દ મારુ – નવસારી

વર્ષગાંઠ (24-04)

1 ) દોશી રિયા નીતિન ઈન્દુલાલ મણીલાલ
2 ) સંઘવી દીના હીરેન નવીનચંદ્ર
3 ) ઘૉલાણી રોનીત મૌલિક મહેશ બાલાચંદ
4 ) મેહતા કુન્દનબેન પ્રવીણચંદ્ર અમૃતલાલ
5 ) મેહતા અક્ષત પારસ ચંદ્રકાન્ત વનેચંદ
6 ) પારેખ પ્રેક્ષા હિમાંશુ કનકભાઈ
7 ) પારેખ મિતલ મનોજ વલ્લથ
8 ) પટેલ અનંતરાય નેમચંદ
9 ) સંઘવી અભયકુમાર ઘેલાભાઈ
10) શેઠ પ્રિયા પીયુષ મહેન્દ્ર
11) સોલાણી ચિંતન જિતેન્દ્ર લક્ષ્મીચંદ

વર્ષગાંઠ (23-04)

1 ) લોદરિયા નિપેશ વિનોદરાય છબીલદાસ
2 ) પારેખ વિરલ જગદીશ કાન્તિલાલ
3 ) પારેખ ગીતા નિલેશ સંઘવી
4 ) શાહ સલૉની પરાગ કિશોરભાઈ
5 ) ત્રેવાડિયા અભિજીત દિનેશ મૂળચંદભાઈ

શુકન-અપશુકન

માનવ સમાજ માટે હાનીકારક એવા શુકન-અપશુકનના ખ્યાલે જનમાનસમાં અંધશ્રદ્ધાનું વ્યાપક સ્વરુપ પકડ્યું છે. ગાય, કુંવારી કન્યા વગેરે સામે મળે તો શુકન ગણાય; જ્યારે બીલાડી, વીધવા સ્ત્રી કે પછી કુદરતી હાજતેથી પાછી ફરતી કોઈ વ્યક્તી સામે મળે તો અપશુકન ગણાય. એવી આમજનતામાં અંધશ્રદ્ધા છે. આવી અંધશ્રદ્ધાએ ભારત સીવાયના અન્ય દેશોમાં પણ વ્યાપક સ્વરુપ પકડ્યું છે. જેમ કે બ્રીટનવાસીઓ 13ના આંકડાને શુભ માને છે; જ્યારે 87ના સ્કોરને તેઓ અશુભ ગણે છે. જાપાનમાં લોકો યાત્રા પર જતાં પહેલાં નખ નથી કાપતા. ક્યુબા નીવાસીઓ ચાંદનીને ખરાબ માને છે અને તેથી ચાંદની રાતોમાં ખુલ્લાં માથે નથી નીકળતા. એસ્કીમો હવાની દીશા બદલવા માટે ઢોલ વગાડે છે. પેરુમાં વરસાદ લાવવા માટે કાળા ઘેટાને મેદાનમાં ઉભું રાખી દેવાય છે અને જ્યાં સુધી વરસાદ ના આવે ત્યાં સુધી ઘેટાને ખોરાક આપવામાં નથી આવતો… વગેરે વગેરે.

 

શુકન-અપશુકન માટે મુહુર્ત જોવામાં આવે છે. પુરોહીતો અપશુકન નીવારણ માટે વીધી કરવાના ઓઠા હેઠળ રોકડી કરી લે છે. શુકન-અપશુકનના ખ્યાલને લીધે વીધવા સ્ત્રીઓ, દલીતો વગેરેને સામાજીક તીરસ્કાર મળે છે. અંધશ્રદ્ધાળુઓ સારા શુકન માટે દીવસો સુધી તકના ભોગે રાહ જોઈ બેસી રહે છે. શુકન-મુહુર્ત કે અન્ય ધાર્મીક વીધીઓ માટે બેફામ ખર્ચાઓ કરવામાં આવે છે. જે ખર્ચાઓ દેશની વીકટ સમસ્યાઓ નીવારવાને બદલે તેમાં વધારો જ કરે છે. આમ આર્થીક, સામાજીક, શારીરીક શક્તીઓનો દુર્વ્યય થવાને કારણે છેવટે તો માનવ સમાજનો સર્વાંગી વીકાસ અવરોધાય છે.

 

જે વસ્તુ પ્રીય લાગે તે શુકન અને જે વસ્તુ અપ્રીય લાગે તેને અપશુકન કહેવું/માનવું એ માનસીક અસ્વસ્થતા છે, તેનો પ્રભાવ હાનીકારક છે. જો શુકન-અપશુકનના ખ્યાલને સત્યની એરણ પર ચડાવવામાં આવે તો સ્પષ્ટ થશે કે આવા ખ્યાલો ઉપજાવી કાઢેલા છે, વાહીયાત છે. માનવ સમાજમાં આ પ્રકારનો અંધવીશ્વાસ આદીકાળથી જ પ્રચલીત છે. જેને જડમુળથી ઉખેડી કાઢવા માટે અવીરત પ્રયત્નો કરવા જરુરી છે.

–ગોવીન્દ મારુ

વર્ષગાંઠ (22-04)

1 ) મેહતા અર્પિત યોગેશ નટવરલાલ
2 ) મેહતા આશિક કુમુદચંદ્ર
3 ) મેહતા સેવંતીલાલ જેઠાલાલ
4 ) મેહતા પ્રથમ દેવેશ જશવંતરાય રેવાશંકર
5 ) શાહ હેતલ મહેશ મનહરલાલ
6 ) શાહ મધુકર શાંતિલાલ ભૂરાભાઈ
7 ) શેઠ નિમીષ મૂકેશ નવલચંદ
8 ) શેઠ નેમીશ ધનવંતરાય શિવલાલ
9 ) મેહતા લતા વિરેશ ચૂનીલાલ

વર્ષગાંઠ (21-04)

1 ) ગાંધી પરેશ ન્યાલચંદ મનસુખલાલ
2 ) ગાંધી ચંદા મહેન્દ્ર ધીરજલાલ વિરપાળ
3 ) ખંડોર વિપુલ ભૂપેન્દ્ર લાલચંદ
4 ) લોદરિયા પીનાલી હેમલ રવિચંદ
5 ) મેહતા જિગર પરાગ જયંતિલાલ
6 ) મેહતા કૃતી કમલેશ કાન્તિલાલ
7 ) મેહતા દિયા તેજસ નવીનચંદ્ર શાંતિલાલ
8 ) મેહતા અરૂણ મનહરલાલ
9 ) મેહતા રીમા દેવાંગ અરૂણ મનહરલાલ
10) મેહતા દેવેન્દ્ર પ્રાણલાલ અમૃતલાલ
11) સંઘવી ઈશા મહેશ મગનલાલ
12) સંઘવી હિતેષ પ્રવીણચંદ્ર હરજીવન
13) શાહ અંકિતા જિગ્નેશ જિતેન્દ્ર
14) શાહ અજય નગીનદાસ
15) શાહ તોરલ પરાગ કિશોરભાઈ
16) શાહ અરવિંદ દેવચંદ
17) શેઠ ઋુષભ મહેશ કેશવલાલ
18) વોરા મૂકેશ માણેકલાલ

કળશપૂજા કેમ ? સં. – આદિત્ય વાસુ

આજથી બે સદી પહેલાંનો વિચાર કરીએ તો આપણો દેશ નાનાં ગામડાંઓ અને નાનાં નગરોનો બનેલો સમૂહ હતો. આ ગામો અને નગરો મહદઅંશે કોઈ ને કોઈ નદીના કિનારે વસેલા હતાં કારણ કે પાણી-જળ એ મનુષ્યની પહેલી અને મહત્વની જરૂરિયાત હતી. એ સમયે વાહનવ્યવહાર અને મુસાફરી પગપાળા કે બળદગાડામાં થતી હતી, તે જ પ્રમાણે પાણી તો નદીકિનારે અથવા કૂવામાંથી ભરી લાવવું પડતું હતું. પાણી લાવવા માટે મનુષ્યે સર્વપ્રથમ માટીની ગાગર બનાવી હતી અને તે પછી જ્યારે તેણે ધાતુની શોધ કરી ત્યારે ધાતુના ઘડા તેણે બનાવ્યા જેને તે કળશ પણ કહેતો હતો. આ કળશમાં તે તેનું જીવન ટકાવવામાં સૌથી મહત્વનો ફાળો આપનાર પાણી ભરી લાવતો. આમ કળશ મનુષ્યના જીવનનું એક અવિભાજ્ય અંગ બની ગયો હતો અને આજે પણ તે તેના જીવનનું મહત્વનું અંગ છે. ભલે આજે ઘરે ઘરે પાણીના નળ આવી ગયા છતાંય તે પાણીને ભરી રાખવા માટે તો ઘડા-કળશની તો જરૂર પડે જ છે.

યુગોથી જળ ભરેલા ઘડા-કળશને મનુષ્ય ખૂબ જ આદરપૂર્વક – પ્રેમપૂર્વક જોતો આવ્યો છે. તેને મન કળશ ભરપૂરતાનું અને પવિત્રતાનું પ્રતીક છે. આથી જ્યારે તે કોઈ શુભ કાર્ય – સારું કામ કરવા જઈ રહ્યો હોય છે ત્યારે સર્વપ્રથમ તે કળશને યાદ કરે છે. આજની સામાન્યમાં સામાન્ય વિધિમાં તે કુંભ સ્થાપના કરવાની વિધિ સર્વ પ્રથમ કરે છે. લગ્ન પ્રસંગ હોય, ગૃહપ્રવેશ હોય, કોઈનું સ્વાગત કરવાનું હોય કે પછી કોઈ પણ પ્રકારનું શુભકાર્ય કરવાનું હોય ત્યારે સર્વપ્રથમ શણગારેલા કુંભ-કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે. જીવનને ટકાવી રાખનાર જળની આટલી સુંદર ઉપાસના ભારત સિવાય જગતના કોઈ દેશમાં નથી. જેનો યશ આપણા જ્ઞાની પૂર્વજો અને ઋષિમુનિઓને જાય છે. અત્યંત સુંદર રીતે શણગારેલા કળશનું ચિત્ર આપણે લગ્નપત્રિકા, નિમંત્રણપત્રિકા કે જાહેરાતમાં જોઈએ છીએ ત્યારે આપણને આપણી આ પરંપરા માટે ગૌરવ થયા વગર રહેતું નથી. સમગ્ર જીવન દરમિયાન કળશ દ્વારા જળને મહત્વ આપનાર મનુષ્ય જ્યારે મૃત્યુ પામે છે ત્યારે તેની અંત્યેષ્ઠિમાં પણ માટીના કુંભને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. જીવન જળ હવે ખૂટી ગયું છે તે ભાવને વ્યક્ત કરવા અગ્નિસંસ્કાર પહેલાં જળ ભરેલા માટીના ઘડાને ફોડી નાખવામાં આવે છે.

જળ ભરેલો કળશ હર્યાભર્યા જીવનનું સુંદર પ્રતીક છે. સંસ્કૃતિના બીજા તબક્કામાં મનુષ્ય જ્યારે ખેતી કરવા લાગ્યો ત્યારે માટી અને જળની મહત્તા તેને સમજાઈ. ધન-ધાન્ય તે આ બે વસ્તુના સંયોજનથી જ મેળવી શકતો હતો. આથી જ્યારે સર્વપ્રથમ તેણે માટીનો ઘડો બનાવ્યો ત્યારે તેમાં જળ ભરવાનો જ તેનો આશય હતો. માટી અને જળના સુભગ મિલને તેને ખુશ કરી દીધો અને જળના સંગ્રહ માટે વિવિધ પ્રકારના ઘડા-કળશ તેણે બનાવ્યા અને જીવન તથા જીવંતતાના પ્રતીક તરીકે તેણે તેમાં વૃક્ષનાં પાન અને શ્રીફળનો સુશોભન તરીકે ઉપયોગ કર્યો. કળશ મનુષ્યની પ્રાથમિક જરૂરિયાતોનું સૌંદર્યવાન પ્રતીક છે. 

(‘આવું કેમ ?’ પુસ્તકમાંથી સાભાર.)

વર્ષગાંઠ (20-04)

1 ) દોશી હેમન્ત દિનેશચંદ્ર ભાઈચંદ
2 ) ગાંધી વિશાત જયેશ હિમ્મતલાલ
3 ) મેહતા નિહાર પરાગ બળવંતરાય મલીચંદ
4 ) પારેખ રેખા જગદીશ કાન્તિલાલ
5 ) પારેખ મેહુલ પ્રફુલ જગજીવનદાસ
6 ) સંઘવી નીલા લલિતરાય કાન્તિલાલ
7 ) શાહ હેત શેતલ વિનોદરાય
8 ) શાહ શારદાબેન જયંતિલાલ
9 ) શાહ માલવિકા બકુલ હસમુખ
10) શેઠ તોરલ દીપક મનસુખલાલ
11) વખારીયા લીનાબેન ધીરજભાઈ દડિયા

વર્ષગાંઠ (19-04)

1 ) દોશી રેખા રોહિતકુમાર ચંદુલાલ
2 ) દોશી પ્રીતિ ભાલેશ ભુપતરાય ભાઈચંદ
3 ) મેહતા ઈલા રાજેશ પ્રવીણચંદ્ર
4 ) મેહતા હિમાંશુ અનીલકુમાર
5 ) મેહતા ડિંપલ ધર્મેશ તરુણકુમાર
6 ) પારેખ કુસુમ કલ્પેશ શાહ
7 ) પટેલ ફોરમ નિલેશ છબીલદાસ
8 ) ત્રેવાડિયા હિતેષ મૂળચંદ
9 ) વોરા કેશા સુરેશ ગિરધારલાલ

પુત્રીના નામથી પ્રખ્યાત બની કાર – હિતેશ જોશી

વર્ષ 1900ની આસપાસનો સમય. જર્મનીની ‘ડેઈમલર મોટર કંપની’ (ડીજીઓ) હજુ ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રે આગલ વધવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી હતી. ગાડીઓની દુનિયાના દરવાજા હજુ તો ઊઘડી રહ્યા હતા જાણે. ત્યારની નવલી નવોઢા જેવી બધી મોટર કંપનીઓ વર્ષે દહાડે માંડ 35-36 કાર વેચી શકતી. એવામાં આ નવી-સવી ડેઈમલર કંપનીને એક ‘એમીલ જેલીનેક’ નામના રાજદ્વારી ઉદ્યોગપતિનો ભેટો થયો. આ ઉદ્યોગપતિ ઝડપી કારનો આશિક તો હતો જ પરંતુ પોતાની પુત્રી ઉપર એને એટલો બધો પ્રેમ અને પુત્રીનું નામ પોતાની કોઈ શુકનવંતી માન્યતાને લીધે લખાવવાનું એવું પાગલપન કે તેણે ડેઈમલર કંપની સામે ઑફર મૂકી કે જો મારી પુત્રીનું નામ તમારી મોટર ઉપર લખો તો એકસાથે 35 કાર આ બંદો એકલો ખરીદી લેશે !

ડેઈમલર કંપનીને તો જાણે જલસો પડી ગયો ! એક નામ લખવા બદલ જો આખા વર્ષનું વેચાણ એક જ સોદે થતું હોય તો પછી કરાય જ ને કંકુના… – એમ માની ડેઈમલરે શરત માન્ય રાખી અને ‘એમીલ જેલીનેક’ ને તેની પુત્રીનું નામ લખેલી 36 ગાડીઓ એક સાથે વેચવામાં આવી. જેલીનેકે આ બધી કાર ખરીદી અને નફો કરી વેચી પણ નાખી. અને યુરેકા ! આ કાર તો યુરોપિયન માર્કેટમાં હિટ ગઈ અને આવો જ સોદો એણે ફરી પણ કર્યો. ત્યારથી માંડીને આજ સુધી એ કારના નામે સિક્કા રણકતા રહ્યા છે. એમીલની જે લકી ડૉટરનું નામ કાર પર લખાયેલ એ હતી ‘મર્સિડિઝ’ ! અને એ કંપની એટલે હાલની ‘મર્સિડિઝ બેન્ઝ’ ! આ કાર એટલી તો વિખ્યાત રહી કે આજ સુધી કંપનીએ તેનું નામ દૂર નથી કર્યું. જરા વિચારો, જો એમીલને પોતાની દીકરી આટલી વ્હાલી ન હોત તો ? તો શાયદ આ કંપની પણ ના હોત. ક્યારેક ‘જો’ અને ‘તો’ ની વચ્ચે ઈતિહાસ રચાય છે અને એને આ કિસ્સામાં બેશક મર્સિડિઝ કહી શકાય ! 

 (‘ફીલિંગ્સ’ સામાયિકમાંથી સાભાર.)

વર્ષગાંઠ (18-04)

1 ) દોશી ભુપતરાય વનેચંદ
2 ) દોશી નીતા મધુકાન્ત કસ્તુરચંદ
3 ) મેહતા રાજેશ વાડીલાલ
4 ) મેહતા જિતેન્દ્ર શાંતિલાલ
5 ) મેહતા અલ્પા રમણીકલાલ નિમચંદ
6 ) મેહતા આરતી રમણીકલાલ નિમચંદ
7 ) શાહ જયેન્દ્ર હિમતલાલ વ્રજલાલ
8 ) શાહ ડૉ. પરાગ અનોપચંદ શાંતિલાલ
9 ) શાહ સૂચિતા સંદીપ વીરેન્દ્ર પદમશી
10) વોરા ધારા નવીન ડુંગરશી

મૃત્યુ

વતન : સુરેન્દ્રનગર
હાલ :સુરેન્દ્રનગર 
મરનારનુ નામ :વિનોદીનીબેન રમેશચંદ્ર શાહ
ઉમર : ૬૭  વર્ષ
મરણ તારીખ : ૧૬-૦૪-૨૦૧૧
પતિ : રમેશચંદ્ર ત્રિભોવનદાસ શાહ

પુત્ર :વિપુલ
પુત્રી : પીન્કી 

ભાઈઓ : રમેશ, અરુણ, નરેશ 

બહેનો : દમયંતી, સ્વ. કમલાબેન, સ્વ. રંજનબેન, કુંદનબેન

પિતા : સ્વ. મનહરલાલ હેમચંદ મેહતા ( મોરબી)

પ્રભુ દિવ્યાત્માને પરમ શાંતિ આપે