મચ્છુકાંઠા વિશાશ્રીમાળી જૈન સમાજ

સળંગ અંકની ગણતરીમા ભૂલ

2012-01-31T23:59:00.001+05:30

સમાજ ઉત્કર્ષ નો સળંગ અંક ૫૬૪ બે વાર ગણાયો છે .

ડીસેમ્બરનો અંક ૫૬૬ નહી પણ ૫૬૭ નંબરનો છે.

સમાજ ઉત્કર્ષનો અંક નંબર ૫૬૭ ડીસેમ્બર ૨૦૧૧

2012-01-31T23:59:00.000+05:30

સમાજ ઉત્કર્ષના પ્રથમ ૮ પાના વાંચવા અત્રે ક્લિક કરો

સમાજ ઉત્કર્ષના ૯ થી ૧૬ પાના વાંચવા અત્રે ક્લિક કરો

સમાજ ઉત્કર્ષના ૧૭ થી ૨૦ પાના વાંચવા અત્રે ક્લિક કરો

નોંધ : ઇન્ટરનેટની સ્પીડ ઓછી હશે તો ફાઇલ લોડ થતા થોડી વાર લાગશે. થોડી રાહ જોજો ત્યારબાદ સમાજ ઉત્કર્ષ બરાબર વાંચી શકાશે.

લગ્ન

2012-01-30T08:10:00.002+05:30

સાગર અશ્વિન મનહરલાલ દોશી (વતન : રંગપર બેલા / હાલ :કાંદિવલી (ઈ) )

ના લગ્ન

જીનલ પારસ રતિલાલ દોશી ( વતન : રાજકોટ / હાલ :દહીસર )

સાથે તા. ૨૯-૦૧-૨૦૧૨ ના રોજ થયેલ છે.

નવદંપતિને સુખી લગ્ન જીવનની શુભ કામના

વર્ષગાંઠ (30-01)

2012-01-30T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી નીતા મૂકેશ મનહરલાલ
2 ) દોશી કેતન રજનીકાન્ત ચતુરદાસ
3 ) દોશી દીપ્તિ અનીલ મનહરલાલ
4 ) લોદરિયા ઉષા ભૂપેન્દ્ર નાગિનદાસ
5 ) લોદરિયા નીપા નિલેશ અમૃતલાલ
6 ) લોદરિયા હિતેષ દલિચંદ
7 ) મેહતા મનીષ અનૂપચંદ
8 ) મેહતા હરીશ શાંતિલાલ
9 ) પારેખ સિયા રાહુલ જિતેન્દ્ર
10) પારેખ દીપ્તિ અનીલ દોશી
11) પારેખ અમિતા નરેન્દ્ર શાંતિલાલ
12) સંઘવી શાન્તાબેન પ્રવીણચંદ્ર
13) સપાણી પ્રફ્ફુલ પ્રભુલાલ
14) શેઠ હર્શિકા નલિન નવલચંદ
15) શેઠ હસુમતી અંબાલાલ ડાહ્યાલાલ

મૃત્યુ

2012-01-29T19:40:00.000+05:30

ટંકારા (મોરબી) હાલ કાંદીવલી સ્વ. કાંતાબેન હરિલાલ મહેતાના પુત્ર ચંપકલાલ (ઉં. વ. ૭૮) તે સરલાબેનના પતિ. સ્વ. પ્રવિણભાઈ, લલીતભાઈ, સ્વ. કુમુદભાઈ, સ્વ. અનિલભાઈ, દિલીપભાઈના ભાઈ. સંદીપ, જ્યોતી, ભાવિષાના પિતાશ્રી. લાલપર સ્વ. પોપટલાલ મીઠાલાલ મહેતાના જમાઈ ૨૭-૧-૧૧ના અરિહંતશરણ પામેલ છે. બંને પક્ષની પ્રાર્થનાસભા ૩૦-૧-૧૨ સોમવારના ૧૦ થી ૧૨. સ્થળઃ પાવનધામ, મહાવીરનગર, બી. સી. સી. આઈ. ગ્રાઉન્ડ સામે, કાંદિવલી (વે.). લૌકિક વ્યવહાર બંધ છે

હસતાં-હસતાં – સંકલિત

2012-01-29T08:10:00.002+05:30

એક માણસે પોતાના ખંડમાં ચારે તરફ પ્રાર્થનાઓ ચોંટાડી હતી. એ જોઈ એના મિત્રએ પૂછ્યું :

‘તું દરરોજ આટલી બધી પ્રાર્થનાઓ કરે છે ?’
‘ના, ના. ભગવાનને પ્રાર્થના કરું છું કે આ બધી વાંચી લે. મને પ્રાર્થના કરવાનો બહુ કંટાળો આવે છે.’
***********

એક કોલેજિયન : ‘હું નારિયેળના ઝાડ ઉપર ચઢી જાઉં તો એન્જિનિયરીંગ કૉલેજની છોકરીઓને જોઈ શકીશ.’
બીજો કોલેજિયન : ‘હા, પણ ઉપર જઈને હાથ છોડી દઈશ તો મેડિકલ કૉલેજની છોકરીઓને પણ જોઈ શકીશ !!’
***********

સતીશ : ‘કાલે દસ જણાએ ભેગા મળીને મને એકલાને માર્યો.’
મનીષ : ‘પછી તેં શું કર્યું ?’

સતીશ : ‘મેં કહ્યું એક એક કરીને આવો.’
મનીષ : ‘પછી ?’
સતીશ : ‘પછી શું બધાએ એક એક કરીને ફરી મને માર્યો.’
***********

કોમેન્ટ્રેટર : ‘તેંડુલકર ઓન સ્ટ્રાઈક…. દેખતે હૈ અબ ક્યા હોતા હૈ….’
છગનબાપુ : ‘ટીવી બંધ કર અલ્યા. આજથી મેચ જોવાનું જ બંધ…. સચિન સ્ટ્રાઈક પર ગયો. આટલું કમાય તોય પાછા સ્ટ્રાઈક પર ?’
***********

સંતાની રોટલી પરથી ઉંદર દોડી ગયો.
સંતા : ‘હવે હું આ રોટલી નહીં ખાઉં.’
બંતા : ‘અરે ખાઈ લે યાર, ઉંદરે વળી ક્યાં ચંપલ પહેર્યા હતા !’
***********

સૌજન્ય :રીડગુજરાતી

વર્ષગાંઠ (29-01)

2012-01-29T08:00:00.000+05:30

1 ) ગાંધી દક્ષા વિજય રવીચંદ
2 ) ગાંધી નીષ્પા વિનોદ હિમતલાલ
3 ) ગાંધી યશ ધીરેન મધુસુદન લાલચંદ
4 ) મેહતા હાર્દિક વસંતરાય વ્રજલાલ
5 ) મેહતા ઍકતા કમલેશ શશિકાન્ત ચુનીલાલ
6 ) પારેખ રમા ઉમેદચંદ પાનાચંદ
7 ) પારેખ પ્રફુલ વ્રજલાલ
8 ) શાહ વિપુલ અનોપચંદ જુઠાલાલ
9 ) શાહ વસંતરાય ગુલાબચંદ
10) શેઠ ધ્રુવી સંકેત વસંતલાલ
11) વોરા ભરત હેમતલાલ

વર્ષગાંઠ (28-01)

2012-01-28T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી હેતલ કિશોર રજનીકાંત
2 ) ગાંધી ધીરેન્દ્ર મહાદેવલાલ
3 ) ખંડોર કૃષિ સંજય ધીરજલાલ લવજીભાઈ
4 ) મેહતા ઈંદિરા ઇન્દ્રવદન ઉજમશી
5 ) મેહતા સેજલ યોગેશ ચંદુલાલ
6 ) પારેખ સ્મિતા પ્રફુલ જગજીવનદાસ
7 ) શાહ દિનેશ ઉમેદચંદ
8 ) શાહ દિવ્ય(કુમાર) હરેશ સુમતિલાલ
9 ) શેઠ હેમલ ધીરજલાલ ન્યાલચંદ
10) સોલાણી હરેશ બળવન્તરાય મોહનલાલ

બસ-જગદીશ ત્રિવેદી (હાસ્યમેવ જયતે )

2012-01-27T08:10:00.002+05:30

બીવીકો અગર બસમેં લે જાઓ
તો વો બસમેં નહીં આતી હૈ
બીવી કો અગર કારમેં લે જાઓ
તો વો જરૂર બસમેં આતી હૈ

કોઈ હિન્દી કવિએ અહીં ‘બસ’ શબ્દનો સુંદર શ્લેષ કર્યો છે. શ્લેષ અલંકારમાં એક જ શબ્દનો બે વખત પ્રયોગ થાય છે અને બન્ને વખત એનો અર્થ જુદોજુદો હોય છે. અહીં બસનો એક અર્થ Bus એટલે એસ.ટી. કે ટ્રાવેલ્સની બસ એવો થાય છે અને ‘બસ’ શબ્દનો બીજીવાર અર્થ વશ અથવા તો કાબુમાં એવો થાય છે. પત્નીને જો બસ નામનાં વાહનમાં લઈ જઈએ તો કાબુમાં આવતી નથી પણ જો મોટરકારમાં લઈ જઈએ તો વશ થઈને વર્તે છે, એવો આ વ્યંગનો અર્થ થાય છે.

હું એકવાર એક ગામથી બીજે ગામ બસમાં જવા માટે સુરેન્દ્રનગર એસ.ટી. ડેપો ઉપર આવ્યો, જે બસ મારા નસીબમાં આવી તે ખુબ જૂની અને સાવ ખખડી ગયેલી હોવાથી મેં કંડકટરને મઝાક કરવા માટે સવાલ કર્યો કે આ ખટારો ક્યારે ઉપાડશો ? આ સાંભળી કંડકટર બોલ્યો કે બસ કચરો ભરાઈ જાય એની રાહ છે. હાસ્યકલાકાર અને હાસ્યલેખકનું મોઢું સીવી લે એવા જવાબ કાઠિયાવાડનાં માણસો આપી શકે છે.

એકવાર એક બસમાં એક મુસાફર સામે જોઈને એક સ્ત્રી મુસાફરે બેત્રણ વખત સ્માઈલ આપ્યું ત્યાં તો પેલો પુરુષ ભાન ભૂલી ગયો, તરત જ માથું ઓળવા લાગ્યો અને કપડાં સરખાં કરવા લાગ્યો, પુરુષને મહેનત કરતો જોઈને કંડકટર બોલ્યો કે તમારે જે ગામ જવું હોય એની ટિકીટનાં રૂપિયા આપો એટલે હું તમને ટિકીટ આપું, બાકી એમાં હેરાન થશો નહીં કારણ કે એ ગાંડી છે અને આખી દુનિયાને સ્માઈલ આપે છે. કંડકટરે પોતાનો અનુભવ પણ કહ્યો કે પહેલે દિવસે મને પણ તમારી જેમ ભ્રમ થયો હતો અને પરિણામે મારે ટિકીટનાં હિસાબમાં ભૂલ આવી હતી.

એક બસમાં ખૂબ જ ભીડ હોવાથી એક ભાઈએ વક્રોક્તિ કરી કે બસની હાલત જોઈને મને એમ લાગે છે કે હું પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં આવી ગયો છું. આ સાંભળીને બીજો પેસેન્જર તરત જ બોલ્યો કે બસ માત્ર એક ગધેડાની ખામી હતી જે તમારા આવવાથી પૂરી થઈ ગઈ છે.

એકવાર હું અમદાવાદનાં સીટી બસ સ્ટોપ ઉપર સીટી બસની રાહમાં ઊભો હતો ત્યાં મારી બાજુમાં ઊભેલા કાકાની આંખ સામે દષ્ટિ પડી તો ખ્યાલ આવ્યો કે કાકાની એક આંખ નકલી છે. એટલે મેં વિનમ્રતાથી સવાલ પૂછ્યો કે કાકા… આ કાચની આંખ કઈ કામમાં આવે ? એટલે કાકો અમદાવાદી હોવાથી તરત જ બોલ્યો કે થોડીવાર અહીંયા જ ઊભો રહેજે, હમણાં તને જવાબ મળી જશે. થોડીવાર થઈ ત્યાં એક ડબલડેકર બસ આવી, પેલા કાકાએ પોતાની નકલી આંખ બહાર કાઢી, બે માળની બસ પાસે હવામાં ઉછાળીને કેચ કરીને પાછી આંખ લગાડી દીધી. મેં આમ કરવાનું કારણ પૂછ્યું તો મને કહે મેં નકલી આંખને હવામાં ઉછાળીને જોયું કે બસનો ઉપરનો માળ ખાલી છે કે નહીં ? મેં કહ્યું કાકા, બસનો ખાલી હોય કે ન હોય પરંતુ તમારો ઉપરનો માળ ખાલી છે તે નક્કી થઈ ગયું.

ડ્રાઈવર અને કંડકટરમાં એટલો જ તફાવત છે કે જો કંડકટર સૂઈ જાય તો કોઈની ટિકિટ ફાટે નહીં પરંતુ, ડ્રાઈવર સૂઈ જાય તો બધાંની ટિકિટ ફાટે !

[ સુપ્રસિદ્ધ હાસ્યકલાકાર અને હાસ્યલેખક શ્રી જગદીશભાઈ ત્રિવેદીના તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલ પુસ્તક ‘હાસ્યમેવ જયતે’માંથી સાભાર]

વર્ષગાંઠ (27-01)

2012-01-27T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી લતા વસંતરાય જીવરાજ઼
2 ) દોશી દીપ્તિ જયેશ ચમનલાલ
3 ) મેહતા ઍશા સમીર મહેશ છોટાલાલ
4 ) મેહતા નિમેષ લલિત રતીલાલ
5 ) મેહતા અમિષ મહેશ જ઼ેવન્તલાલ
6 ) મેહતા કિરીટ મણીલાલ પરશોત્તમ
7 ) પારેખ ઈન્દુબેન રમણિકલાલ
8 ) શેઠ રીટા કીર્તિકુમાર ત્રિભોવનદાસ
9 ) ત્રેવાડિયા ભાવિન સુરેશ ઉજમશી

વર્ષગાંઠ (26-01)

2012-01-26T08:00:00.000+05:30

1 ) ગાંધી છાયા સુભાષ જમનાદાસ
2 ) વોરા જિનિશા પ્રીતેશ ભરતભાઈ
3 ) મેહતા માનસી પારસ
4 ) લોદારિયા આશિષ વિનોદરાય જમનાદાસ
5 ) મેહતા સ્મિતા નરેન્દ્ર વિનોદરાય
6 ) મેહતા અંશ જિગ્નેશ ચંદ્રકાંત વનેચંદ
7 ) મેહતા અન્શુમિ જ઼િગ્નેશ ચંદ્રકાંત વનેચંદ
8 ) પારેખ હર્ષદ નવલચંદ
9 ) સંઘવી પ્રીતિ ભુપેશ દોશી
10) શાહ પરેશ કાંતિલાલ
11) શાહ જ઼િગ્નેશ જિતેન્દ્ર કાંતિલાલ
12) શાહ કુણાલ રસિકલાલ
13) શાહ ગીતા પ્રદીપ કુશળચંદ
14) શેઠ પ્રવીણચંદ્ર હેમતલાલ
15) સોલાણી ગીતા ફતેહચંદ

હાસ્યમેવ જયતે – જગદીશ ત્રિવેદી

2012-01-25T08:10:00.003+05:30

સમ ખાવા છે એક જ સાળી
વાત કરું એની વિસ્તારી
કાળા-પીળા મોટા દાંત
જાણે વઘાર્યા વાસી ભાત – ડૉ. બળવંત વ્યાસ

દાંતનો મહિમા માણસના જીવનમાં અનેરો છે. હસવાથી માણસના દાંતનું દર્શન થાય છે. આ દાંત જ્યાં સુધી હોય છે ત્યાં સુધી એની કિંમત સમજાતી નથી પણ દાંત જેવા એક પછી એક પડવા માંડે છે ત્યારે માણસને એનું મૂલ્ય સમજાવા માંડે છે.

બે મિત્ર સાથે ડેન્ટિસ્ટ થયા અને એક જ શહેરમાં, એક જ વિસ્તારમાં રોડની બન્ને બાજુએ સામસામે પોતાનાં ક્લિનીક શરૂ કર્યાં. એક દિવસ સાંજે બન્ને કૉફી પીવા એકઠા થયા ત્યારે એક દાકતર બોલ્યો કે આજે એક પેશન્ટ એવો આવ્યો કે એના જેવો હિંમતવાન દર્દી કોઈ જોયો નથી. એણે મને કહ્યું કે મારે ઈન્જેકશન લેવું નથી કે ઈથરનો સ્પ્રે પણ કરવો નથી. એટલું જ નહીં પરંતુ મારે તમારી ખુરશીમાં પણ બેસવું નથી. હું તમને ઊભા ઊભા જે દાઢ બતાવું તે પક્કડમાં પકડીને ખેંચી નાખો, હું ઊંહકારો પણ કરીશ નહીં. પેશન્ટના અવાજમાં વિશ્વાસનો રણકો જોઈને મને પણ હિંમત આવી ગઈ અને મેં ઊભા ઊભા એની દોઢડાહપણની દાઢ ખેંચી નાખી અને મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે એણે ઊંહકારો પણ કર્યો નહીં. મને એની મર્દાનગી ઉપર માન થયું એટલે ફી પણ લીધી નહીં અને જવા દીધો. આ સાંભળીને બીજો દાક્તર બોલ્યો કે એણે પીળું ટીશર્ટ પહેર્યું હતું ? પેલા દાક્તરે કહ્યું કે હા, પણ તને કેવી રીતે ખબર પડી ? ત્યારે બીજો દાક્તર બોલ્યો કે એ મારે ત્યાં ઈન્જેકશન મરાવીને તારે ત્યાં દાઢ ખેંચાવી ગયો. મને ઈન્જેકશનનો ચાર્જ આપ્યો નહીં. એ આપણને બન્નેને મામા બનાવી ગયો !

એક યુવાનને ડેન્ટિસ્ટની દીકરી સાથે પ્રેમ થયો. પેલો દરરોજ હિંમત કરીને દાક્તર પાસે એમની દીકરીનો હાથ માગવા જાય પણ દાક્તરની ઑફિસમાં જઈને સામે બેસે ત્યારે હોઠ ખૂલે નહીં. એક દિવસ દાક્તરની પુત્રીએ પૂછ્યું કે આજે તેં મારા પપ્પા પાસે જઈને આપણા પ્રેમનો એકરાર કર્યો કે નહીં ? ત્યારે પેલો યુવાન બોલ્યો કે આજે પણ મારી હિંમત ચાલી નહીં અને વધુ એક દાંત પડાવીને આવતો રહ્યો. આ સાંભળીને યુવતી બોલી કે આમ ને આમ તેં ત્રીજો દાંત કઢાવી નાખ્યો. થોડા દિવસ આમ ચાલ્યું તો તું બોખો થઈ જઈશ. ત્યારે પેલો યુવાન બોલ્યો કે છેલ્લે ડેન્ચરનું માપ આપવા જઈશ ત્યારે તો સો ટકા પૂછી લઈશ.

આવી જ રીતે બીજા એક કિસ્સામાં એક દર્દીએ દાંત પડાવીને પાંચસોની નોટ આપી તો દાક્તરે બસો રૂપિયા કાપીને ત્રણસો પાછા આપ્યા. પેલા પેશન્ટે મોંમાં રૂના પૂમડા સાથે ગાલ ઉપર હાથ રાખીને પૂછ્યું કે એક દાંત પાડવાના તમે સો રૂપિયા જ ચાર્જ કરો છો અને મારા બસો રૂપિયા શા માટે લીધા ? ત્યારે દાક્તર બોલ્યો કે તમારી ચીસ સાંભળીને એક પેશન્ટ ઊભો થઈને બીજા દવાખાને જતો રહ્યો તેના સો રૂપિયા તમારી પાસેથી વસુલ કર્યા છે

[ સુપ્રસિદ્ધ હાસ્યકલાકાર અને હાસ્યલેખક શ્રી જગદીશભાઈ ત્રિવેદીના તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલ પુસ્તક ‘હાસ્યમેવ જયતે’માંથી સાભાર.]

વર્ષગાંઠ (25-01)

2012-01-25T08:00:00.001+05:30

1 ) લોદરિયા જયશ્રી ધીરેન્દ્ર પાનાચંદ
2 ) મેહતા સ્મિત રાજેશ નટવરલાલ કિરચંદ
3 ) સંઘવી ક્રીના મનીષ ચીમનલાલ
4 ) શાહ હર્ષા કીશોર ઉમેદચંદ
5 ) શાહ અલ્પા સંદીપ ચીમનલાલ
6 ) શેઠ દર્શના હેમલ ધીરજલાલ ન્યાલચંદ

યુવક મંડળના નવા પ્રમુખ

2012-01-24T10:51:00.000+05:30

શ્રી કલ્પેશ રમેશચંદ્ર સંઘવી યુવક મંડળના પ્રમુખ તરીકે નિમાયા છે. તેમને હાર્દિક અભિનંદન . તેઓ સમાજ લક્ષી સુકૃતો કરે અને જ્ઞાતિ જનો વચ્ચે તાલમેલ વધારવામાં કારણભૂત થાય તેવી શુભેચ્છા સાથે

ઘીમાં ઘાલમેલ

2012-01-24T08:10:00.000+05:30

સમાજ ઉત્કર્ષમાં નિયમિત આવતી જાહેખબર

વર્ષગાંઠ (24-01)

2012-01-24T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી અતુલ મનહરલાલ
2 ) ગાંધી કીન્નરી વિજય રવીચંદ
3 ) મેહતા ગ્રીષ્મા અશોક રસિકલાલ
4 ) મેહતા હાર્દિક ભરત કાંતિલાલ
5 ) પારેખ ડૉ.. હસમુખ નગીનદાસ
6 ) સંઘવી ચિત્રા બિપીન રતિલાલ
7 ) શાહ રશ્મીકાંત જેવતલાલ
8 ) શાહ કિમી પંકજ મુગત્લાલ
9 ) શાહ મોના કીશોર ઉમેદચંદ
10) શાહ નીલા મહેશ કુશળચંદ
11) શાહ દેવી હિતેન હસમુખ
12) શાહ પદ્મા ચીમનલાલ
13) શેઠ માલતી જયેશ વ્રજલાલ
14) ત્રેવાડિયા પિંકેશ ગુણવંત ગોપાળજી

માંહ્યલાને માંજવો પડે

2012-01-23T08:10:00.025+05:30

‘સીધો ચાલે’ એને ‘સાધુ’ કહેવાય તેમ ‘ફીકરની ફાકી કરે’ એને ‘ફકીર’ કહેવાય. ‘ચીન્તાને ચીન્તનમાં પલટાવવાની જેનામાં ક્ષમતા’ છે એને ‘ચીંતક’ કહેવાય. ઘણા દોડે છે ખરા, પરન્તુ કયાં પહોચવું છે એ જ ખબર નથી. લક્ષ્ય વીનાની દોડ એ ‘ગતી’ અને લક્ષ્ય સાથેની દોડ એ ‘પ્રગતી’ ! જેમ ઘાણીના બળદની મંઝીલ નથી હોતી અને જેની મંઝીલ નક્કી નથી તેને પવન સુગમ અને અનુકુળ હોય તોય શું ? માહીતી અને જ્ઞાન એ તો બાહ્ય સ્રોત પાસેથી પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. પરન્તુ ડહાપણ તો ભીતરથી જ ઉગતું હોય છે. માહીતીના અફાટ સમુદ્રમાં જ્ઞાનરુપી હોડકું ઝોલા ખાતું હોય ત્યાં ડહાપણ રુપી મોતી પ્રાપ્ત કરવાનું તો કેટલું દુષ્કર બની રહેવાનું ? કમળ સુધી પહોંચવું હોય તો કાદવ ખુંદવો જ પડે; તેમ ગુલાબને મેળવવા કાંટાની ચુંભનની પણ તૈયારી રાખવી જ પડે ! સમુદ્રમંથનમાં પણ ઝેર સ્વીકારવાની તૈયારી હોય એને જ અમૃત પ્રાપ્ત થાય ! સરળતાથી મળેલી સંપત્તીની આવરદા હંમેશાં ટુંકી હોય છે. પુરુષાર્થ વગર પ્રાપ્ત થયેલી સંપત્તી ‘ઉર્ધ્વગતી’ તરફ નહીં પરંતુ ‘અધોગતી’ તરફ જ ઢળતી હોય છે. પુરુષાર્થ વગરની સંપત્તી સુખનો અનુભવ કરાવી શકે; પરન્તુ આનન્દની અનુભુતી નથી કરાવી શકતી.

માણસ જુઠું બોલે એ ‘લાઈ ડીક્ટેટર મશીન’ પકડી પાડતું હોય છે. તેમ ભીતરનો લય ખોરવાય એની સીધી અસર સ્વાસ્થ્ય પર પડતી હોય છે એ વાત હવે આધુનીક મેડીકલ સાયન્સ પણ સ્વીકારે છે. તેથી જ માંહ્યલાને માંજવો પડતો હોય છે. અને જે માંહ્યલાને માંજતા રહેતા હોય છે એમના ચહેરા પર ચળકાટ ચોક્કસ જ દેખાતો હોય છે.

–પ્રેમ સુમેસરા

‘ગુજરાતમીત્ર’ દૈનીક, સુરતના ‘ચર્ચાપત્ર’ વીભાગમાં તા.25/10/2010ના રોજ પ્રકાશીત થયેલો આ ચર્ચાપત્ર … ચર્ચાપત્રી અને ‘ગુજરાત મીત્ર’ના સૌજન્યથી સાભાર…

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ

વર્ષગાંઠ (23-01)

2012-01-23T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી પંક્તિ વીરેન્દ્ર મણિલાલ ઉજમશી
2 ) ગાંધી કૃતીક ભાવિન મહેન્દ્ર ગોવિંદજી
3 ) ગાંધી જીતેષ હિમતલાલ
4 ) ગાંધી હિમાંશુ મહેન્દ્ર ધીરજલાલ
5 ) મેહતા સુરેન્દ્ર જ઼ેવન્તલાલ
6 ) પારેખ હસુમતી ચંદ્રકાંત કેશવલાલ
7 ) શાહ પારસ પ્રદીપકુમાર વ્રજલાલ
8 ) શાહ હિમતલાલ પ્રેમચંદ

વર્ષગાંઠ (22-01)

2012-01-22T08:00:00.000+05:30

1 ) લોદરિયા પ્રીતિ મહેશ દલીચંદ
2 ) મેહતા શમ્વેગ કૌશિક અરવિંદ સુખલાલ
3 ) પારેખ મૌલિક જગદીશ કાંતિલાલ
4 ) પારેખ હરેશ કાંતિલાલ
5 ) શાહ રોહન સંદીપ વીરેન્દ્ર પદમશી

વર્ષગાંઠ (21-01)

2012-01-21T08:00:00.000+05:30

1 ) ગાંધી અપૂર્વ મનહરલાલ
2 ) ઘૉલાણી શ્રેયા નિમેષ પ્રવીણચંદ્ર મગનલાલ
3 ) મેહતા સુર્યકાંત રસિકલાલ
4 ) મેહતા હર્ષિત હસમુખ પ્રભાશંકર
5 ) વોરા રમા સુરેશચન્દ્ર
6 ) મેહતા કલ્પેન તરુણ
7 ) પટેલ ભૈરવ રાજીવ ત્રીલોકચંદ્ર
8 ) સંઘવી અપેક્ષા પરેશ સુર્યકાંત
9 ) સંઘવી પ્રવીણચંદ્ર હરજીવનદાસ
10) શાહ બીન્નિ કેકિન કાંતિલાલ
11) શાહ રિતિક મનીષ સેવંતિલાલ
12) શાહ લીલાવંતી હરિલાલ
13) શેઠ હીરલ જય બિપીન દલપતભાઇ
14) શેઠ રોહન રોનક મનહરલાલ
15) શેઠ કિરણ કિશોર રેવાશંકર

સન્તોને બગાડવાનું બન્ધ કરો

2012-01-20T08:10:00.000+05:30

મારા તાબામાં રહેલી સધળી નીખાલસતા નીચોવીને મારે કહેવું છે: ‘‘હે હીન્દુઓ ઉઠો, જાગો અને સન્તોને બગાડવાનું બન્ધ કરો.’’ અજ્ઞાની પ્રજા કદી ધાર્મીક નથી હોતી. ગમે તેવા લેભાગુ માણસને સાધુ માની લેવાની હીન્દુઓની શક્તી અપાર છે.

કોઈ પણ માણસને સન્ત કહેતાં પહેલાં એનું કે એના આશ્રમનું બૅન્ક બૅલેન્સ તપાસી લો. હવે નવી તરકીબ શરુ થઈ છે. ઉપદેશકો સાથે વીરાટ રકમોની લેવડદેવડવાળાં ટ્રસ્ટો રચવામાં આવે છે. હીસાબો જાહેર થતા નથી અને ગોટાળા ધાર્મીક હોય છે; તેથી ઑડીટમાં પણ વાંધો આવતો નથી. ટ્રસ્ટીઓ નજીકના સ્વજનો કે પ્રીયજનો હોય છે. કહેવાતા સન્ત બહારથી અલીપ્ત હોય છે; પરન્તુ અન્દરથી સવાયા સંસારી થઈને પ્રજાના પૈસે લહેર કરતા રહે છે. એમના પી.આર.ઓ. ઈમેજ બીલ્ડ-અપ કરતા રહે છે. વાતો ત્યાગની અને ખાનગીમાં ભોગની બોલબાલા. આશ્રમમાં રહસ્યમય ભોંયરું હોય તો જરુર એમાં બાવાજીની લમ્પટલીલા ચાલવાની. સ્ત્રીઓ અને પુરુષ એકબીજા પ્રત્યે આકર્ષાય તેમાં અધાર્મીક કશું નથી. બાવાજીને પણ પ્રેમ કરવાનો અધીકાર છે. બાવાજી પ્રેમ નથી કરતા; તેઓ સ્ત્રીઓને ફસાવે છે અને વળી આત્મા-પરમાત્માની વાતો કરીને ફસાવે છે. તેઓ શક્તીપાતની વાતો સાથે વીર્યપાત કરતા રહે છે. બાવાજીનું ભોંયરું, સંસારીના બેડરુમ કરતાં વધારે ખતરનાક હોય છે. ભોળી સ્ત્રીઓ માટે ફળીયાનું અંધારું, આશ્રમના અજવાસ કરતાં વધારે સલામત ગણાય. બાવાજી સ્ત્રીને પ્રેમ નથી કરતા; તેઓ સ્ત્રીઓને મુર્ખ બનાવે છે. મુર્ખ બનવા માટે હીન્દુ સ્ત્રીઓ જેટલી ઉત્સુક સ્ત્રીઓ મેં બીજા કોઈ દેશમાં જોઈ નથી.

કોઈ કહેવાતા લોભાનન્દજી કે લમ્પટેશ્વર કે મોહાનન્દજીને પનારે પડનારી અન્ધશ્રદ્ધાળુ પ્રજા ‘રામાયણ’, ‘ગીતા’ કે ‘ઉપનીષદ’ નથી વાંચતી. હે હીન્દુ ભાઈબહેનો, એકવીસમી સદીને છાજે તેવા જીવનવ્યવહાર વગર વાસી ધર્મના ઢોલ પીટ્યે રાખીશું તો ખતમ થઈ જઈશું. ધર્મ સાથે તાજા અરમાનોનો મેળ પાડવો પડશે. અન્ધશ્રદ્ધાની આરતી ઉતારવાનું બન્ધ કરવું પડશે. અશ્વમેધ જેવા બોગસ યજ્ઞો બન્ધ કરવા પડશે. અસ્પૃશ્યતા નાબુદ કરવી પડશે. દહેજપ્રથા ખતમ કરવી પડશે. દેવદાસી પ્રથાના કલંકને દુર કરવું પડશે. વીધવાઓની અવદશા દુર કરવી પડશે. આશ્રમોનો અને મન્દીરોનો કચરો, માનસીક કચરો અને આર્થીક કચરો સાફ કરવો પડશે. સાચો પ્રેમ કેમ કરવો તે નવી પેઢીને શીખવવું પડશે. નવી સદી, વાસી ધર્મનું નવસંસ્કરણ માગે છે. નવી પેઢી બ્લુ ફીલ્મ ‘જુએ’ છે; જ્યારે બાવાજીઓ તો બ્લુ ફીલ્મ ‘જીવે’ છે !

રામાયણ આપણું ઉદાત્ત મહાકાવ્ય છે, એ જરુર સૌએ વાંચવું જોઈએ; પરન્તુ વાંચીને પણ આપણા વીવેકને ગીરવે મુકવાનો નથી. ચરણસેવા, ચરણસ્પર્શ અને ચરણ ધોઈને પાણી પીવામાં ધર્મ છે એમ માનનારી નીર્માલ્ય પ્રજાને કેશવાનન્દ ન મળે તો શું વીવેકાનન્દ મળે ? હીન્દુઓ ક્યારે જાગશે ? એંશી ટકા પ્રજા ઉંઘતી હોય ત્યારે લઘુમતી જાગતી રહે એવું બને ખરું ? એ બીચારી મુલ્લાગ્રસ્ત છે ! બન્ને વચ્ચે હરીફાઈ જાગવાની નહીં; બેભાન રહેવાની ચાલે છે. માંજી માંજીને વાસણ ચકચકતું કરીએ તેમ ધર્મને પણ સ્વચ્છ કરીને ચક્ચક્તો કરવાનો છે.

- ગુણવન્ત શાહ

અક્ષરાંકન: – ગોવીન્દ મારુ

પ્રુફવાચન સૌજન્ય: ઉત્તમ ગજ્જર

વર્ષગાંઠ (20-01)

2012-01-20T08:00:00.000+05:30

1 ) મેહતા પારસ સુર્યકાંત સુખલાલ
2 ) મેહતા રમેશચન્દ્ર પ્રાણજીવન
3 ) મેહતા હેમલતા ભરત ચંદુલાલ
4 ) સંઘવી પ્રાચી પ્રકાશ ધારશીભાઈ
5 ) શાહ નલિની લલિતકુમાર ચંપકલાલ
6 ) શાહ નયના રાજેન્દ્ર ઉમેદચંદ
7 ) શાહ ધીરેન કીશોર ઉમેદચંદ
8 ) શાહ શીતલ અરવિંદ ઠાકોરલાલ

હાર્દિક અભિનંદન

2012-01-19T08:10:00.009+05:30

નીચેના જ્ઞાતીજનો સી. ઍ. ની પરીક્ષામા ઉત્તીર્ણ થયા છે તેઓને અમારા હાર્દિક અભિનંદન.

1) ખૂસ્બૂ જિતેન્દ્ર રસિકલાલ શાહ

2) રોનિલ ચેતન ગુણવંતરાય દોશી

3) રોમીક કમલેશ ચંદુલાલ શાહ

4) મોસમ અશોક શામળદાસ મેહતા

તમો સમાજને જે કોઈ રીતે મદદ થઈ શકે તે રીતે કરવાનુ ભૂલશો નહી.

જો તમે સી. ઍ. ની પરીક્ષામા ઉત્તીર્ણ થયા હો તો અમોને લખી જણાવશો તો અમે તમારા નામ બ્લોગ ઉપર મૂકીશુ.

વર્ષગાંઠ (19-01)

2012-01-19T08:00:00.001+05:30

1 ) પ્રભુ જીજ્ઞા મનીષ (શશિકાન્ત શાંતિલાલ દોશી )
2 ) મેહતા દીપિકા હર્ષદ જયંતિલાલ સુખલાલ
3 ) મેહતા લતા જિતેન્દ્ર હીરાલાલ
4 ) સ્વ. મેહતા ચંદ્રકાંત વનેચંદ
5 ) પારેખ શ્વેતા ભરત જયંતિલાલ
6 ) પારેખ કિંજલ નરેન્દ્ર શાંતિલાલ
7 ) શાહ શર્વરી જતીન નવનીતલાલ
8 ) શેઠ મૈત્રી નિખિલ શાંતિલાલ
9 ) શેઠ પાર્થિક નરેન્દ્ર ડાહ્યાલાલ
10) સોલાણી ગીતા જયેશ ધીરજલાલ મોહનલાલ

લગ્ન

2012-01-18T08:10:00.006+05:30

મૌલિક નરેન્દ્ર જમનાદાસ શેઠ (વતન : વાંકાનેર / હાલ :મલાડ )

ના લગ્ન

પાયલ ગજેન્દ્રભાઈ નેમચંદ શાહ (વતન : સાવર -કુંડલા /હાલ :ઘાટકોપર)

સાથે તા. ૧૭-0૧-૨૦૧૨ ના રોજ થયેલ છે.

નવદંપતિને સુખી લગ્ન જીવનની શુભ કામના

************

શ્રેયસ પંકજ કસ્તુરચંદ સંઘવી (વતન : રંગપર-બેલા / હાલ :હાજી અલી -તારદેવ )

ના લગ્ન

રિદ્ધિ રમેશ હરીલાલ ઠોસાણી (વતન : ધારી/ હાલ :અંધેરી )

સાથે તા. ૧૭-0૧-૨૦૧૨ ના રોજ થયેલ છે.

નવદંપતિને સુખી લગ્ન જીવનની શુભ કામના

વર્ષગાંઠ (18-01)

2012-01-18T08:00:00.000+05:30

1 ) મેહતા અજીત નટવરલાલ
2 ) મેહતા વિરલ હસમુખ અંબવિદાસ
3 ) મેહતા ચંદ્રીકા દીપક નરોત્તમદાસ
4 ) મેહતા કુમુદ પ્રકાશ કાંતિલાલ
5 ) સંઘવી વિનોદ ખુશાલચંદ
6 ) શાહ મનીષ નવીનભાઇ
7 ) શાહ ધરા દિનેશ ધીરજલાલ
8 ) શેઠ નિલેશ અજીત ચંદ્રકાંત

વર્ષગાંઠ (17-01)

2012-01-17T08:00:00.000+05:30

1 ) મેહતા પ્રિયાંક નિલેશ અરવિંદ સુખલાલ
2 ) મેહતા ભાવના નરેશ મનહરલાલ
3 ) મેહતા જ઼્યોત્સ્ના જશવંતરાય રેવાશંકર
4 ) પારેખ શલોનિ અશ્વિન નરભેરામ
5 ) સંઘવી યશ હિતેષ ચીમનલાલ
6 ) સંઘવી કસ્તુરચંદ જ઼ેતશિ
7 ) શાહ શૌમ્યા સંજય હીરાલાલ
8 ) શાહ પરેશ હસમુખરાય
9 ) શાહ બિમલ મૂકેશ મગનલાલ
10) શાહ ડૉ. પ્રીતિ પરાગ અનોપચંદ
11) શાહ સરલાબેન ચંદ્રવદન
12) શાહ કિરીટ કાંતિલાલ
13) શાહ ભાવીની બિપીન રતિલાલ
14) શેઠ અવનિ દેવાંગ સુર્યકાંત રવીચંદ
15) સોલાણી વિરલ જયેશ ધીરજલાલ મોહનલાલ

જમ જેવા જમાઈની જફા-(ગમ્મતનો ગુલદસ્તો – જગદીશ ત્રિવેદી)

2012-01-16T08:10:00.006+05:30

[સુપ્રસિદ્ધ હાસ્યકલાકાર અને હાસ્યલેખક એવા શ્રી જગદીશભાઈના તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલ પુસ્તક ‘ગમ્મતનો ગુલદસ્તો’માંથી ]

જમાઈને દસમો ગ્રહ કહેવામાં આવ્યો છે કારણ નવ ગ્રહોને પોતાના ઢોલીયા સાથે બાંધી દેનારો રાવણ પણ જમાઈ નામનાં દસમા ગ્રહથી દુઃખી દુઃખી થઈ ગયો હતો અને ઘોઘાનો વર લંકાની લાડીને બઠાવી ગયો હતો, ઘણાં પરિવારોમાં જમાઈ અને જમ (યમરાજ) વચ્ચેની ભેદરેખા ભૂંસાઈ ગયેલી હોય છે અને જમાઈ મોટેભાગે ભારતીય રેલગાડી જેવો હોય છે, આમ બધી રીતે વખાણવાલાયક પણ ક્યારે ઉથલી પડે એનું કંઈ જ નક્કી નહીં.

બાપ ગરીબ હોય તે દુર્ભાગ્ય ગણાય અને સસરા ગરીબ હોય તે મુર્ખામી ગણાય તે વાતને બરાબર સમજીને એક યુવાન હિંમત કરીને પોતાની પ્રેમિકાનાં અમીર પિતા પાસે જઈને ધડામ કરતો બોલ્યો કે હું તમારી દીકરીનો હાથ માંગવા આવ્યો છું, આ સાંભળીને ગુસ્સે થવાને બદલે હોલસેલનો વેપારી બાપ બોલ્યો કે જોઈએ તો આખી લઈ જા બાકી હું છૂટક આપવા માંગતો નથી. જોકે જમાઈનાં નસીબ આટલા બધા સવળાં હોય એવું ભાગ્યે જ બનતું હોય છે.

એકવાર એક સસરા બિમાર પડ્યા. સસરા માંદા પડે અને દોડાદોડ કરી મૂકે એવા જમાઈ ઘણાં હશે પરંતુ સસરાની બિમારીથી સાચા હૃદયથી દુઃખી થાય એવા જમાઈની ટકાવારી બહુ ઓછી છે. બાકી પત્ની અથવા સાળીને રાજી રાખવા માટે દોડાદોડ કરવી એ પુરુષનો લગ્નસિદ્ધ અધિકાર છે. પેલા સસરા માંદા પડ્યા એટલે તબિયત પૂછવા જવું પડે નહીંતર ઘરની શાંતિ જોખમાય એટલે જમાઈ બિચારો અનિચ્છાએ તૈયાર થયો. જમાઈની સમસ્યા એક જ હતી કે એ બન્ને કાને બહેરો હતો. તથા દામાદનાં કાન માત્ર ચશ્માની દાંડલી ખોસવા માટે જ છે આ વાત સસરાનાં કાન સુધી પહોંચી નહોતી. જમાઈ નેતાની પેઠે પોતાની નબળાઈ જાહેર કરવા માગતો નહોતો એટલે એણે આઈડીયા માર્યો, જમાઈએ નક્કી કર્યું કે ત્રણ સાદા સવાલો એવા કરવા જેનો જવાબ દરેક દર્દી પાસેથી સરખો જ આવે. પહેલા પૂછવું કે ‘દવાથી કંઈ ફરક પડ્યો ?’ જવાબ પૂરો થાય એટલે કહેવું કે ‘બસ એ જ ચાલુ રાખો.’ બીજો સવાલ કરવો કે ‘જમવામાં શું લ્યો છો ?’ સસરાનાં હોઠ ફફડતાં બંધ થાય એટલે કહેવું કે ‘તમારા માટે એ જ બરાબર છે.’ ત્રીજો અને છેલ્લો સવાલ કરવો કે ‘ક્યા દાક્તરની દવા લ્યો છો ?’ જવાબ મળે એટલે કહેવું કે ‘એનાથી વધુ અનુભવી કોઈ નથી.’

આ રીતે તૈયારી કરીને બહેરાકુમાર દવાખાને પહોંચ્યા. પ્રથમ સવાલ કર્યો કે ‘દવાથી કંઈ ફરક પડ્યો ?’ સસરો થોડો આખાબોલો નીકળ્યો એટલે જવાબ આપ્યો કે ‘દવાનું બિલ ભરવામાં અડધું ફર્નિચર વેચાઈ ગયું છે.’ એટલે જમાઈ બોલ્યો : ‘બસ, એ જ ચાલુ રાખો એટલે સાવ રાહત થઈ જશે.’ જમાઈનો જવાબ સાંભળી સસરાની આંખે અંધારા આવી ગયા છતાં ગમ સાથે પપૈયુ પણ ખાતા રહ્યા. જમાઈએ બીજો ઘા કર્યો કે ‘શું જમો છો ?’ આ વખતે સાસુ બોલ્યા કે પથરાં ખાય છે અને ધૂળ ફાકે છે.’ જમાઈ કહે, ‘એ જ ચાલુ રાખો. તમારા માટે એ જ યોગ્ય છે.’ હવે સાસુનું બી.પી. વધવા માંડ્યું હતું ત્યાં જમાઈએ ત્રીજો પ્રહાર કર્યો કે ‘આ ક્યા દાક્તરની દવા ચાલે છે ?’ આ વખતે તો સલમાનખાન જેવો સાળો ઊભો થઈને બરાડ્યો કે, ‘જમરાજાની દવા ચાલે છે.’ અને તરત જ જમ જેવો જ જમાઈ બોલ્યો કે, ‘એમનાથી અનુભવી બીજું કોઈ નથી. એમની ચાલુ રાખો એટલે સાવ શાંતિ થઈ જશે.’ પછી જમાઈનું શું થયું એ ખબર નથી પણ છેલ્લા સમાચાર મળ્યા ત્યારે સસરાનાં રૂમની બાજુનાં રૂમમાં જ દાખલ કરેલા છે.

વર્ષગાંઠ (16-01)

2012-01-16T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી યાશિકા જીતિન જયસુખલાલ શાંતિલાલ
2 ) લોદરિયા અમિત રવીચંદ
3 ) મેહતા કપિલ દિનેશ જટાશંકર
4 ) સંઘવી ઈશીતા હસમુખ ચીમનલાલ
5 ) સંઘવી રચના કીશોર શાંતિલાલ
6 ) શાહ ઋષભ વિજય અનોપચંદ
7 ) શાહ યોગેશ હસમુખરાય

મૃત્યુ

2012-01-15T10:52:00.000+05:30

વાંકાનેર હાલ ઘાટકોપર કિરીટકુમાર (ઉં. વ. ૭૨) તે સ્વ. મોતીચંદ કાનજી શાહના પુત્ર તે હર્ષાબેનના પતિ. મનોજ, રૂપલ, નીરજના પિતા. સૌ. રીટાબેનના સસરા. સ્વ. કિશોરભાઇ, સ્વ. વિનોદીનીબેન, ઇન્દુબેન, સ્વ. મીનળબેન, સ્વ. ધનલક્ષ્મીબેનના ભાઇ. તે ધ્રોળ હાલ મુંબઇ સ્વ. કાંતીલાલ મુલચંદ મોદીના જમાઇ. ૧૩-૧-૧૨ના અરિહંતશરણ પામેલ છે. પ્રાર્થનાસભા સોમવાર ૧૬-૧-૧૨ના ૪ થી ૫.૩૦ ઠે. સ્વામી-નારાયણ સંસ્કાર કેન્દ્ર, સરીતા પાર્ક, ગારોડીયા નગર, ઘાટકોપર (ઇ.). લૌ.વ્ય. બંધ છે. ચક્ષુદાન કરેલ છે.

વર્ષગાંઠ (15-01)

2012-01-15T08:00:00.001+05:30

1 ) ગાંધી મૈત્રી શૈલેશ ન્યાલચંદ મનસુખલાલ
2 ) ઘૉલાણી વૈશાલી પરીન મનહર ધીરજલાલ સોમચંદ
3 ) ઘૉલાણી વિરલ કેયુર મહેશ બાલાચંદ
4 ) મેહતા અતુલ ચમનલાલ
5 ) મેહતા રાજેશ્રી ચેતન નટવરલાલ કિરચંદ
6 ) પારેખ ચંદ્રકાંત કેશવલાલ
7 ) પારેખ શૈલા જયેશ પ્રભુલાલ
8 ) શાહ ભરત જેવતલાલ
9 ) શાહ પર્લ અતુલ ગુણવંતરાય
1૦) શાહ યુગ ભાવિક ચંદ્રવદન

મકર સંક્રાંતિ

2012-01-14T16:10:00.000+05:30

મૃત્યુ

2012-01-14T15:46:00.001+05:30

મોરબી (હાલ માટુંગા) શ્રી જેવંતલાલ મણીલાલ મહેતા (ઉં. વ. ૯૨) તે નરેન્દ્રભાઈ, જીતુભાઈ, સુરેન્દ્રભાઈ, અ. સૌ. સંધ્યાબેન અતુલકુમાર શાહ, અ. સૌ. રેણુકાબેન નીતીનકુમાર મહેતાના પિતાશ્રી તથા મુનિશ્રી ચારિત્રરતિ વિજય મ. સા.ના સંસારી પિતા તથા મીનાબેન, અરુણાબેન, જનકબેનના સસરા તથા સ્વ. ચંદુલાલ, સ્વ. કાંતાબેનના ભાઈ તે વાંકાનેર નિવાસી ભુદરલાલ માણેકલાલ દોશીના જમાઈ શુક્રવાર, ૬-૧-૧૨ના રોજ પાલિતાણા મુકામે અરિહંતશણ પામેલ છે. બંને પક્ષ તરફથી ઋષભ વંદનાવલી રવિવાર, ૧૫-૧-૧૨ના ૯ થી ૧૨ રાખેલ છે. ઠેઃ રાહેજા ટીપ્કો હાઈટ્સ, રાણી સતી માર્ગ, મલાડ (ઈસ્ટ), મુંબઈ.

અનોખી ઉત્તરાયણ – શીતલ એન. ઉપાસની

2012-01-14T08:10:00.002+05:30

જયસુખલાલ તમે બધા પતંગની કન્ના બાંધીને રાત્રે અઢી વાગે તો પરવાર્યા. દર વર્ષે તેરમી જાન્યુઆરીનો આ ઉજાગરો તમારે માટે નક્કી જ હોય છે. હવે સવારે વહેલા ઉઠાશે કે નહીં એ બીકે તમે તમારું જૂના અને જાણીતા એલાર્મમાં પાંચ અને ત્રીસ મિનિટનો ટાઈમ સેટ કરીને તેને મૂક્યું. સૌથી પહેલી કોની પતંગ આકાશમાં ચગી જાય તેની ચડસાચડસી પડોશી મિત્રો સાથે દર વર્ષે થતી અને તેમાં તમે લગભગ આગળ જ રહેતા. ખરું ને જયસુખલાલ ?

પત્ની નિલા તો બાર વાગ્યાની રાજુ અને ચિંટુની સાથે સૂઈ ગઈ છે. આજે તેની સાથે થોડી ખટપટ થઈ હતી એટલે તે અબોલાવ્રત પર ચઢી હતી. તેમનેય ખબર હતી જયસુખલાલ કે આ અબોલાવ્રતનું ઉજવણું બે દિવસમાં થઈ જતું હતું. બાર વર્ષના લગ્નજીવનનો અનુભવ તમને એ બાબતમાં હંમેશા આશ્વસ્થ રાખતો હતો. એટલે તમે આવતીકાલના રોમાંચક દિવસના વિચારો કરતાં કરતાં પોઢી ગયા.

સવારે તમારી આંખ ખુલી ત્યારે કાનમાં તરત જ રેકોર્ડમાં વાગતાં ઘોંઘાટિયા ગીતો સાંભળી તમે એકદમ સફાળા બેઠા થઈ ગયા. અને તરત જ પેલા એલાર્મમાં જોયું તો હજુ સાડા ત્રણ જ થયા હતા. કદાચ ઘડિયાળ બંધ થઈ ગયું હતું. બંધ ઘડિયાળ પર તમને એટલો બધો ગુસ્સો આવ્યો કે તેને ઊંચકીને ફેંકી દો, પણ તમારા કરકસરિયા સ્વભાવને એ છાજે નહિ. આમ વિચારી તમે તે ઘડિયાળને ફેંકી શક્યા નહિ. તમારો એ ગુસ્સો નિલા પર ઉતર્યો. રૂમમાંથી બહાર આવીને તમે રસોડામાં બેઠેલી નિલાને બુમો પાડવા લાગ્યા પરંતુ સામેથી કોઈ પ્રત્યુત્તર ન મળતાં તમને તરત જ યાદ આવ્યું કે હજુ પેલા અબોલાવ્રતનું ઉજવણું થયું નથી. બંને છોકરાંઓ તો જાણે કુંભકર્ણના વંશજ હોય એમ ઘોરતાં હતાં. તમને બે મિનિટ તો એવું મન થયું કે બંનેને હાથ ખેંચીને ઊભા કરી દઉં અને કહું કે આ આખું જગત તહેવાર મનાવવા લાગ્યું છે અને તમે તમારા બાપાની આવૃત્તિ બનવા બેઠા છો ! પણ બધું વ્યર્થ….. મનમાં આવેલો ગુસ્સો ઉતારવાનું કોઈ યોગ્ય પાત્ર તમને જડતું નહોતું. તમે તે ગુસ્સો મનમાં ધારણ કરીને, નાહી-ધોઈને ઉપર અગાસીમાં લગભગ સાડા નવ વાગ્યે પહોંચ્યા. ઉપર પહોંચતા જ બાજુની અગાસીમાંથી પંડ્યાભાઈએ ટકોર કરી :
‘કેમ જયસુખભાઈ, ઠંડી બહુ મોડી ઊડી ને કાંઈ ?’
‘તમારી જેમ દસ વાગ્યામાં ઘોંટાઈ નથી જતો ને એટલે !…’ તમારાથી છણકો કરીને બોલાઈ ગયું. તમારો મૂડ પારખી જતાં પંડ્યાભાઈએ હસીને વાત કરવાનું માંડી વાળ્યું.

તમારા બે રત્નોનું આગમન મોડું થશે એમ માનીને તમે એકલા જ અગાસીમાં પતંગ ઉડાવવાની શરૂઆત કરવા માંડ્યા. બે ઈંટોની વચ્ચે ફિરકો રાખીને તમે પતંગ ચગાવી. પતંગ હવામાં ઉડતાં તમારો ગુસ્સો પણ મનમાંથી ધીમે ધીમે ઉડવા લાગ્યો. તમે થોડી હળવાશ અનુભવતા હતાં, પણ દોરો ઈંટની ધારને ઘસાતો હોવાથી કટકો થયો અને તમે ઢીલ મૂકવામાં એટલા મશગુલ બનેલા કે હાથમાંથી દોરો જતો રહ્યો અને તમે આભા બનીને જોઈ રહ્યા ! જાણે એક મસમોટી ભૂલ કર્યાનો અફસોસ ન થતો હોય !

ધમધમ કરતાં તમે નવી પતંગ લેવા નીચે આવ્યા ત્યારે તમારા દીકરાઓ તો ઊઠીને નાહી-ધોઈને શેરીના મિત્રો સાથે પતંગ લૂંટવા દોડાદોડી કરતાં હતાં અને બીજી તરફ તમારું ધ્યાન ગયું તો તમે હેબતાઈ જ ગયા ! ફળિયાનો ઝાંપો ખુલ્લો છોડીને નાસેલા રત્નવીરોને લીધે ઘરમાં ગાય ઘુસી ગઈ હતી અને તે આરામથી તમારી કિન્ના બાંધેલી પતંગોનું ચબડ-ચબડ ભોજન કરી રહી હતી ! તમે જોરથી ત્રાડ પાડીને ગાયને ઘરમાંથી તગેડી. પણ તેણે તો ત્યાં સુધીમાં તેનું કામ બરોબર આટોપી લીધું હતું. તમારા માટે એ ખરેખર બહુ જ આઘાતજનક ઘટના હતી. તમે ગુસ્સામાં નિલાને બોલાવીને ધમકાવી તો સામે નિલાએ અબોલા તોડીને છણકો કરતાં કહ્યું : ‘કામવાળી આવી નથી એટલે હું બાજુમાં પૂછવા ગઈ હતી. મારે મારા કામનું ધ્યાન રાખવું કે આખો દિવસ બાળકો પાછળ દોડવું ? તમારી પતંગ સાચવીને બેસી રહું તો રસોડામાં હડતાલ પડશે, સમજ્યા !’
‘મારી બસ્સો રૂપિયાની પતંગો ગાય ચાવી ગઈ તો હવે હું શું ચગાઉં ?’
‘તમારે જે ચગાવું હોય તે ચગાવો. મારે શું ? કંઈક ચગાવવાના અભરખા તમારા છે, તમે જાણો….’ નિલા બોલતી બોલતી ફરી પાછી રસોડામાં જતી રહી.

તમે શોક કરતાં થોડીવાર પેલી અડધી ચાવેલી પતંગો પાસે બેસી રહ્યા. થોડીવારમાં તો તમારા બંને ભડવીરો રાજુ અને ચિંટુ – હોંશે હોંશે લૂંટી લાવેલી પાંચ પતંગો સાથે ઘરમાં દાખલ થયા. તમને મનમાં વિચાર તો આવ્યો કે ઝાંપો ખુલ્લો મુકવા બદલ બંને સપુતોને સજા કરું પણ તેઓના હાથમાં રંગબેરંગી પતંગોએ તમને એમ કરવા ન દીધું. ખરું ને જયસુખલાલ ? સર્વ હકીકત જાણ્યા બાદ રાજુ અને ચિંટુ તમને તે પાંચ પતંગ આપીને અગાસીમાં સાથે લઈ ગયા. આખો દિવસ એ પાંચ પતંગોને સાચવી-સાચવીને ઉડાડી અને કોઈની સાથે પેચ લાગી ન જાય તેની તકેદારી રાખીને તમે તે દિવસ પૂરો કર્યો. રાત્રે જમી-પરવારીને બહાર ઓટલે બેઠાં-બેઠાં શેરડી ખાતાં તમે પૂરા દિવસનું મૂલ્યાંકન મનમાં જ કર્યું અને પછી ઊંડા નિઃશ્વાસ સાથે બોલ્યા : ‘કેવી ખરાબ ઉત્તરાયણ ગઈ….!’

પણ ત્યાં તો એલાર્મ જોરજોરથી વાગવા લાગ્યું અને તમે સફાળા બેઠા થઈ ગયા. લાઈટ ચાલુ કરીને જોયું તો ઘડીયાળમાં છ વાગ્યા હતા. તમે છાતી પર હાથ રાખીને બોલ્યા : ‘હાશ ! એ તો સપનું હતું !’ સામેના કેલેન્ડર પર નજર ગઈ તો ખ્યાલ આવ્યો કે ઉત્તરાયણને તો હજુ વાર હતી. આજે તો હજુ પહેલી જાન્યુઆરી થઈ હતી !

સૌજન્ય : રીડગુજરાતી

વર્ષગાંઠ (14-01)

2012-01-14T08:00:00.000+05:30

1 ) ગાંધી જેસિલ શૈલેશ ન્યાલચંદ મનસુખલાલ
2 ) મેહતા યશ કલ્પેશ સુરેશ જ઼ેવન્તલાલ
3 ) મેહતા રાજેશ નટવરલાલ કિરચંદ
4 ) શાહ દિના અનીલ પૂનમચંદ
5 ) શાહ પ્રવીણા બિપીન છબિલદાસ
6 ) શેઠ પર્લ ધર્મેશ મહેન્દ્ર ધીરજલાલ
7 ) સોલાણી કીર્તિદા કેતનકુમાર શાહ

વર્ષગાંઠ (13-01)

2012-01-13T08:00:00.000+05:30

1 ) મેહતા હર્ષિત નીતુલ સુર્યકાંત નારણદાસ
2 ) મેહતા નવનીતરાય ત્રિકમદાસ
3 ) સંઘવી પાર્થ કપિલ પ્રવીણભાઇ
4 ) શાહ કેકિન કાંતિલાલ
5 ) શાહ લતા જયસુખલાલ દોશી

આજનું શિક્ષણ ચાવી દીધેલાં રમકડાં પેદા કરે છે

2012-01-12T13:32:00.000+05:30

બાળકોને કચડી નાંખે એવા શિક્ષણથી ત્રસ્ત માબાપો માટે ભારતનાં અનેક શહેરોમાં વૈકલ્પિક શિક્ષણ આપતી સંસ્થાઓ ખૂલી રહી છે

નર્સરી સ્કૂલોમાં પ્રવેશની મોસમ શરૃ થઇ ગઇ છે. સંવેદનશીલ અને સમજદાર માબાપો પોતાનાં સંતાનો માટે યોગ્ય સ્કૂલની તલાશ કરવા જાય ત્યારે સ્કૂલોમાં બાળકોના માથે લાદવામાં આવતાં બોજાથી પરેશાન થઇ જાય છે. આવા માબાપો માટે ભારતનાં અનેક શહેરોમાં ચાલી રહેલા વૈકલ્પિક શિક્ષણના પ્રયોગો ભારે પ્રેરણાદાયક છે. બેંગલોર શહેરથી ૪૦ કિલોમીટર દૂર આવેલાં સેન્ટર ફોર લર્નિંગની સ્થાપના કેટલાક શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ દ્વારા ઈ.સ. ૧૯૯૦માં કરવામાં આવી હતી. આ સ્કૂલમાં અભ્યાસક્રમના નિયમિત વિષયો ઉપરાંત શારીરિક શિક્ષણ, સંગીત, નૃત્ય, બાગકામ, હસ્તકામ, અધ્યાત્મ વિગેરે વિષયો પણ ભણાવવામાં આવે છે. જેટલું મહત્ત્વ શાળાના નિયમિત વિષયોને આપવામાં આવે છે, એટલું જ મહત્ત્વ આ બધા વિષયોને પણ આપવામાં આવે છે. સેન્ટર ફોર લર્નિંગની વેબસાઇટ ઉપર તેની શિક્ષણની ફિલસૂફી સમજાવવામાં આવે છે ઃ ''પરંપરાગત રીતે શિક્ષણનો અર્થ જ્ઞાાન ભેગું કરવું અને કળાઓમાં કુશળતા પ્રાપ્ત કરવી, એવો થાય છે. અમે એવું માનીએ છીએ કે સાચા શિક્ષણનો અર્થ તેના કરતાં ક્યાંય વધુ થાય છે.''
બેંગલોરમાં રહેતાં ક્રિશ મુરલી ઇશ્વર નામના હાર્વર્ડ બિઝનેસ સ્કૂલમાં ભણેલા મેનેજમેન્ટ કન્સલ્ટન્ટને એક દિવસ વિચાર આવ્યો કે આપણે નોકરી કરવાને બદલે કોઇ મૌલિક પ્રોજેક્ટ કરવો જોઇએ. આ પ્રોજેક્ટનો અમલ કરવા માટે તેમણે સોફટવેરના ક્ષેત્રમાં પોતાની ૨૦ વર્ષની કારકિર્દી છોડી દીધી. આ પ્રોજેક્ટમાં તેમણે ઉચ્ચ શિક્ષણ લેનારા અનેક લોકોને પણ સાથે લીધા. થોડા સમય પછી તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે તેમના સાથીદારોમાં ઉત્સાહનો અભાવ છે, એટલું જ નહીં, તેઓ કોઇ નવા વિચારોને સ્વીકારવા માટે પણ તૈયાર નથી. લોકો પોતાની મૌલિક રીતે વિચારવાની સક્તિ ગુમાવી બેસે છે તે જાણવા માટે તેમણે સ્કૂલમાં જવાનું અને ત્યાંની શિક્ષણપદ્ધતિનો અભ્યાસ કરવાનું નક્કી કર્યું. ક્રિશનાં ૧૫, ૧૨ અને ૯ વર્ષની ઉંમરનાં ત્રણ બાળકો જે સ્કૂલમાં ભણતાં હતાં તેમાં જઇને તેણે બારીકાઇથી બધી ગતિવિધિઓનું નિરીક્ષણ કર્યું ત્યારે તેમને થયું કે આ સિસ્ટમમાં તે બાળકની નૈસર્ગિક શક્તિઓને કચડી નાંખવાનું જ કાર્ય કરવામાં આવે છે અને તેમને કોઇ કળા તો શિખવવામાં જ આવતી નથી.
ક્રિશે જોયું કે નર્સરીમાં ભણતાં બાળકો અનેક સવાલો પૂછતાં હતાં પણ તેઓ ત્રીજાં ધોરણમાં પહોંચે ત્યાં સુધીમાં તેમની પ્રશ્નો પૂછવાની ક્ષમતા ખતમ થઇ જતી હતી. ત્યારે તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે આપણે મેકોલોની જે શિક્ષણપદ્ધતિને મૂર્ખામીપૂર્વક અનુસરીએ છીએ તેના કારણે જ બાળકોની મૌલિક રીતે વિચાર કરવાની શક્તિ હણાઇ જાય છે. ક્રિશે અને તેની પત્ની રાધાએ તરત જ પોતાનાં બાળકોને સ્કૂલમાંથી ઉઠાવી લેવાનો અને ઘરે ભણાવવાનો નિર્ણય કરી લીધો. હવે તેઓ બેંગલોર શહેર છોડીને કોઇમ્બતુરના એક પરાંમાં વસવાટ કરી રહ્યા છે અને નજીકમાં ગામડાંમાં ઘર શોધી રહ્યા છે. પોતાનાં બાળકોને તેઓ ગામડાંનું જીવન કેવું હોય તેનો પણ અનુભવ કરાવવા માંગે છે. પતિ-પત્ની મળીને ત્રણેય બાળકોને સ્કૂલના કામના વિષયો ઉપરાંત બાગકામ, ખેતીવાડી, રસોઇ, સાફસફાઇ વિગેરે કળાઓ શિખવે છે. તેમનો ૧૫ વર્ષનો પુત્ર અચ્યુતમ્ હવે વણાટકામ શીખી રહ્યો છે. તેમણે નક્કી કર્યું છે કે તેઓ જે ગામડાંમાં રહેવા જશે ત્યાં ઘર પણ જાતે જ બનાવશે. હવે તેમનાં બાળકો જે કાંઇ ભણી રહ્યા છે તે જીવનમાં ઉપયોગી બને એવું જ ભણી રહ્યા છે.
ક્રિશ અને રાધા જેવા અનેક સંવેદનશીલ અને બુદ્ધિશાળી માબાપો છે, જેમને શાળાના અભ્યાસક્રમની હાનિકારક અસરો અને નિરર્થકતા સમજાઇ જતાં બાળકોને સ્કૂલમાંથી ઉઠાડી લઇને ઘરે ભણાવી રહ્યા છે. આપણા વિખ્યાત કવિશ્રી રાજેન્દ્ર શુકલે પોતાના બંને પુત્રોને ઘરે જ ભણાવ્યા છે અને આ પુત્રો આજે પોતપોતાની પસંદગીની કારકિર્દીમાં પ્રગતિ કરી રહ્યા છે. સ્કૂલમાં ન જવાને કારણે તેમને કોઇ નુકસાન નથી થયું પણ ફાયદો જ થયો છે. જે માબાપો પોતાનાં બાળકને સ્કૂલમાંથી ઉઠાવી લેવાનું જોખમ ખેડવા ન માંગતાં હોય પણ આજની શિક્ષણપદ્ધતિનાં દૂષણોથી બચાવવા માંગતાં હોય, તેમના માટે વૈકલ્પિક રીતે શિક્ષણ આપતી અનેક સ્કૂલો દેશનાં વિવિધ શહેરોમાં ખૂલી રહી છે. બેંગલોર નજીક આવેલી 'સેન્ટર ફોર લર્નિંગ' તેમાંની એક છે. આ સંસ્થા શિક્ષણ બાબતના જિદ્દુ કૃષ્ણમૂર્તિના સિદ્ધાંતોના આધારે સ્થાપવામાં આવી છે. કૃષ્ણમૂર્તિ કહેતા હતા કે, ''સાચું શિક્ષણ સ્પર્ધા અને ભયમુક્ત વાતાવરણમાં જ આપી શકાય. જ્યારે આપણું મન શાંત હોય, બોજા વગરનું હોય, સફળતાની ઝંખના ન ધરાવતું હોય અને નિષ્ફળતાનો ડર ન હોય ત્યારે જ સાચી સમજણ કેળવાય છે.'' સેન્ટર ફોર લર્નિંગમાં આ વિચારોને મૂર્ત સ્વરૃપ આપવામાં આવ્યું છે.
'સેન્ટર ફોર લર્નિંગ'માં દસમાં ધોરણ સુધી કોઇ પરીક્ષા લેવામાં આવતી નથી. તેઓ દસમાં ધોરણમાં સીધા કેમ્બ્રિજ બોર્ડની આઇજીસીએસઇ પરીક્ષામાં બેસે છે અને બારમાંમાં આઇબી ડિપ્લોમાની પરીક્ષા આપે છે. પરીક્ષા નથી એનો અર્થ એવો નથી થતો કે વિદ્યાર્થીઓનું મૂલ્યાંકન નથી થતું. મૂલ્યાંકન એ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે. અહીંના શિક્ષકો બાળકોને પોતાની રીતે નવી નવી વસ્તુઓ શીખવાની પ્રેરણા કરે છે અને તેમને મદદરૃપ બનવાની ભૂમિકા ભજવે છે. આ બાળકો ૧૫ વર્ષની ઉંમરે પરીક્ષામાં ઝળહળતો દેખાવ કરે છે તેમાં તેમનું પાણી મપાઇ જાય છે.
આઇઆઇટીમાં ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી પવન ગુપ્તા નામના એન્જિનિયરે બે દાયકા અગાઉ હિલ સ્ટેશન મસૂરી નજીક 'સિધ' નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી છે. પવન ગુપ્તાએ તેમના મિત્રો સાથે મળીને આ વિસ્તારના લોકોનો સર્વે કર્યો ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે લોકો પોતાનાં બાળકોને હોંશે હોંશે સ્કૂલે મોકલે છે પણ તેનું જે પરિણામ આવે છે, એનાથી તેઓ જરાય સંતુષ્ટ નથી. આ સ્કૂલોમાં ભણેલા વિદ્યાર્થીઓને નોકરી મળતી નથી અને તેઓ ખેતી કરવા પણ તૈયાર થતા નથી. સ્કૂલોમાં ભણનારાને એમ લાગવા માંડે છે કે ખેતીનો વ્યવસાય કોઇ હલકો વ્યવસાય છે. આ અનુભવોના આધારે પવન ગુપ્તાએ સોસાયટી ફોર ઈન્ટિગ્રેટેડ ડેવલપમેન્ટ ઓફ હિમાલય નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી, જે ટૂંકમાં 'સિધ' તરીકે ઓળખાય છે. આ સંસ્થામાં પહેલા તો વિદ્યાર્થીઓ જે ખોટી ચીજો ભણ્યા હોય તેને ભૂલાવવાની જહેમત કરવામાં આવે છે. ભારતમાં ફેકટરી જેવું જે શિક્ષણ આપવામાં આવે છે, ેેતેની સામે આ સંસ્થા પડકાર કરે છે. અહીં પરીક્ષા કરતાં વધુ મહત્ત્વ ભણતરને આપવામાં આવે છે અને ગોખણપટ્ટી કરતાં વધુ મહત્ત્વ સમજણને આપવામાં આવે છે.
યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયામાંથી એન્જિનીયરિંગમાં ડોક્ટરેટની ડિગ્રી લઇને આવેલા સંદીપ પાંડેએ લખનૌમાં 'આશા આશ્રમ' નામની સંસ્થા શરૃ કરી છે. સંદીપ કહે છે, ''અત્યારનું શિક્ષણ કેટલાક ગણતરીના વિદ્યાર્થીઓને જ આગળ ધપવાની તક આપે છે. બધા જ વિદ્યાર્થીઓની જરૃરિયાતો પૂરી કરવાની તેનામાં ગૂંજાઇશ નથી. આ કારણે એક સર્વાગીણ પદ્ધતિની આવશ્યકતા છે.'' આશા આશ્રમ તરફથી ત્રણ કલાકની નિયમિત શાળા ઉપરાંત ઈંટની ભઠ્ઠીમાં કામ કરતાં મજૂરોનાં બાળકો માટે ખાસ સ્કૂલ પણ ચલાવવામાં આવે છે. આ સ્કૂલમાં પરીક્ષા કરતાં વધુ મહત્ત્વ ભણતરને આપવામાં આવે છે.
ઉદયપુરમાં રહેતા હાર્વર્ડના ગ્રેજ્યુએટ મનીષ જૈને શિક્ષાંતર નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી છે, જેમાં બાળકોને સ્કૂલની ચાર દિવાલોમાં કેદ કર્યા વિના જ અનેક જાતની કળાઓ શિખવવામાં આવે છે, જે તેમના જીવનમાં ઉપયોગી બની જાય તેમ છે. મનીષ કહે છે કે આપણે સ્કૂલમાં જે કાંઇ ભણીએ છીએ તેના કરતાં ક્યાંય વધુ દુનિયામાં ભણીએ છીએ. આપણું નેવું ટકા જ્ઞાાન આપણને સ્કૂલની બહારથી જ મળેલું હોય છે. સ્કૂલમાં ભણેલું ભાગ્યે જ કામમાં આવે છે, જ્યારે આપણે જીવનની પાઠશાળામાં જે કાંઇ ભણીએ છીએ તે અચૂક કામમાં આવે છે. મનીષ જૈને પણ પોતાનાં બાળકોને સ્કૂલમાંથી ઉઠાડી લીધા છે. એક વખત મનીષ જૈન પોતાની પાંચ વર્ષની પુત્રી સાથે બેસીને પોતાના એક મિત્ર દ્વારા બનાવવામાં આવેલી ફિલ્મ જોતો હતો. જ્યારે મનીષનો મિત્ર સ્ક્રીન ઉપર આવ્યો ત્યારે તેણે કહ્યું કે, આ મારો મિત્ર છે. થોડી વાર પછી એક છોકરી સ્ક્રીન પર આવી. જે રડી રહી હતી. તેને જોઇને પાંચ વર્ષની કંકુ બોલી ઊઠી કે, આ મારી ફ્રેન્ડ છે. કેવી રીતે? તે ખૂબ દુઃખી છે અને હું તેનું દુઃખ દૂર કરવા માંગું છું. હું તેને મારા હાથમાં લઇશ અને કહીશ કે તારે દુઃખી થવાની જરૃર નથી. બાળકને આ પ્રકારનું શિક્ષણ કોઇ સ્કૂલમાં આપવામાં આવે છે ખરું?
આજે સ્કૂલોમાં જે શિક્ષણ આપવામાં આવે છે, તેનો ઉદ્દેશ સ્વતંત્ર બુદ્ધિથી વિચારે એવા નાગરિકો તૈયાર કરવાનો નથી પણ જે કાંઇ ભણાવવામાં આવે તેને આંખ મિંચીને સ્વીકારી લે તેવા ચાવી દીધેલા રમકડાંઓ તૈયાર કરવાનો છે. પ્રજાની મૌલિક વિચાર કરવાની અને જે વિચારો પોતાને યોગ્ય ન જણાય તેનો વિરોધ કરવાની શક્તિ આ શિક્ષણ દ્વારા હણાઇ ગઇ છે. આ કારણે જ પ્રજા ગુલામી માનસમાંથી બહાર આવી શકતી નથી. રાજકારણીઓ જે અન્યાયી કાયદાઓ ઘડે તેને પ્રજા મૂંગે મોંઢે સહન કરી લે છે, કારણ કે અન્યાય અને અત્યાચારો સહન કરવાની તાલીમ તેમને શાળામાં જ આપવામાં આવે છે. આજની શાળાના સંચાલકો જ માબાપો પાસેથી વિવિધ બહાનાંઓ હેઠળ નાણાં પડાવતા હોય છે. સરકારી કાયદાઓને ચાતરી જવા માટે તેઓ પોતે ભ્રષ્ટાચાર આચરતા હોય છે. આ સંચાલકો એક બાજુથી પોતાના શિક્ષકોનું અને બીજી બાજુએ વિદ્યાર્થીઓનું શોષણ કરતા હોય છે. આવા સંચાલકો પોતાના વિદ્યાર્થીઓને ઈમાનદારીના પાઠો કેવી રીતે ભણાવી શકે? આજના વાલીઓ આ સંચાલકોના અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવતાં ગભરાતા હોય છે કે તેમનાં બાળક ઉપર ખાર રાખવામાં આવશે? આ પરિસ્થિતિમાં શિક્ષણ બાળકને નિર્ભય કેવી રીતે બનાવી શકે જે દિવસે પ્રજાને ભયમુક્ત બનવાનું અને અત્યાચારો સામે અવાજ ઉઠાવવાનું શિક્ષણ આપવામાં આવશે, ત્યારે જ આપણે સાચા અર્થમાં સ્વતંત્ર બની શકીશું.

વર્ષગાંઠ (12-01)

2012-01-12T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી હંસા પ્રફુલ જટાશંકર
2 ) દોશી જય શૈલેશ
3 ) ગાંધી સુરેશચન્દ્ર મનસુખલાલ
4 ) લોદરિયા નગીનદાસ નંદલાલ
5 ) લોદરિયા દેવાંગી ધનસુખ
6 ) મેહતા પંકિત ચેતન કેશવલાલ સુખલાલ
7 ) મેહતા શિખા દીપક ત્રંબકલાલ
8 ) મેહતા દેવાંશી શ્રેણીક નવીણચંદ્ર
9 ) મેહતા કરણ જિતેન્દ્ર જેવતલાલ
1૦) સંઘવી ઍક્તા કેયુરભાઇ પારેખ
11) શાહ નિર્મલ અશોકકુમાર વ્રજલાલ
12) શેઠ ધર્મેશ મહેન્દ્ર ધીરજલાલ
13) વોરા શેફાલી મનીષ નવનીતરાય

મૃત્યુ

2012-01-11T11:00:00.000+05:30

વાંકાનેર હાલ દાદર સ્વ. પોપટલાલ વિરપાળ મહેતાના જ્યેષ્ઠ પુત્ર ઇન્દુલાલ (ઉં. વ. ૮૩) તે જશવંતીબેનના પતિ, ચંદ્રેશ-અભયના પિતાશ્રી, સ્વ. નવિનચંદ્ર, સ્વ. કનકરાય, સ્વ. નરેન્દ્રભાઈ, સૌ. મિનાક્ષીબેન ચંદુલાલ શાહ, સ્વ. વિમળાબેન જમનાદાસ પટેલ, સ્વ. જ્યોત્સનાબેનના ભાઈ, પિયરપક્ષે મોરબી નિવાસી સ્વ. મગનલાલ લક્ષ્મીચંદ શાહના જમાઇ રવિવાર, તા. ૮-૧-૧૨ના અરિહંતશરણ પામેલ છે. બંને પક્ષની પ્રાર્થના ૧૨-૧-૧૨, ગુરુવારે ૪ થી ૫-૩૦, શ્રી વર્ધમાન સ્થાનકવાસી જૈન શ્રાવક સંઘ, શ્રીમતિ પુનઇબેન કરસન લધુ નિસર હોલ, દાદર (વે).

વર્ષગાંઠ (11-01)

2012-01-11T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી ઈલા નવિનચદ્ર નવલચંદ
2 ) લોદરિયા હેતલ અમિત રવીચંદ
3 ) શાહ મીતા સમીર
4 ) પટેલ અલ્પા તેજસકુમાર મેહતા
5 ) પટેલ રીટા નીતિન મણિલાલ
6 ) સંઘવી મહેશ મગનલાલ
7 ) શાહ મીતા સમીર લલિતકુમાર ચંપકલાલ
8 ) શાહ તેજલ પારસકુમાર
9 ) શાહ નિરાલી નરેન્દ્ર પ્રદ્યુતભાઈ
10) શેઠ વિલાસ મહેન્દ્ર ધીરજલાલ
11) વોરા ભવ્ય સુરેશ ગિરધરલાલ

વર્ષગાંઠ (10-01)

2012-01-10T08:00:00.000+05:30

1 ) ગાંધી શૈલેશ ભોગીલાલ વલમજી
2 ) મેહતા હર્ષ ભાવિન કિરીટ સુખલાલ
3 ) મેહતા કલ્પેશ જ્યોતિચંદ્ર
4 ) મેહતા નીતા નિલેશ ઇન્દુલાલ ઉમેદચંદ
5 ) શાહ તારીકા મનીષ
6 ) મેહતા સ્મિત દક્ષેષ શશિકાન્ત ચુનીલાલ
7 ) પારેખ નીતા નિલેશ મેહતા
8 ) સંઘવી પ્રતીક ધીરજલાલ
9 ) સંઘવી શ્રધ્ધા વિજય ઝવેરચંદ
10) સંઘવી ટ્વિંકલ ભરત જેવતલાલ
11) શાહ દોલતભાઈ અમૃતલાલ
12) શાહ શ્રીપાલ જયેશ રસિકલાલ
13) શાહ જશવંત રતિલાલ
14) સોલાણી પ્રીતિ મહેન્દ્ર રતિલાલ

મૃત્યુ

2012-01-09T10:51:00.000+05:30

વાંકાનેર હાલ બોરીવલી ચંદુલાલ મોહલાલ સોલાણી (ઉં. વ. ૮૪) ૭-૧-૧૨ના અરિહંતશરણ પામેલ છે. તે વાંકાનેર નિવાસી મણીલાલ જગજીવન દોશીના જમાઇ, તે લીલાવતીબેનના પતિ, તે સ્વ. અશ્વિનભાઇ, ધીરેન્દ્રભાઇ, નિલેશભાઇ, અ. સૌ. કિર્તીદાબેન કેતનકુમાર શાહ (અમદાવાદ)ના પિતાશ્રી. તે અ. સૌ. વનીતાબેન હર્ષદરાય, અ. સૌ. શારદાબેન રમણીકલાલ, સ્વ. લીલીબેન કાંતીલાલ, સ્વ. ધીરૂભાઇ, સ્વ. બળવંતભાઇના ભાઇ. ધવલ, વીરલ, દેવાંશના દાદાજી. બંને પક્ષનું બેસણું ૧૦-૧-૧૨ મંગળવારે ૯ થી ૧૧ સ્થળઃ સી-૧૧૦, રાજ ક્રીસન્ટ, રોયલ કોમ્પલેક્ષ, એકસર રોડ, બોરીવલી (વે.).

વાળવૃદ્ધિનો એક અદ્દભુત પ્રયોગ – રતિલાલ બોરીસાગર

2012-01-09T08:10:00.014+05:30

[ ‘ગુજરાત’ દીપોત્સવી અંકમાંથી સાભાર.]

ભારતીય સંસ્કૃતિના મહાન ગ્રંથ ‘રામાયણ’માં એવું આવે છે કે દશરથ રાજાએ એક વાર અરીસામાં જોયું અને એક સફેદ વાળ નજરે પડ્યો. રાજાએ તરત નિર્ણય કર્યો કે હવે જ્યેષ્ઠ પુત્ર રામને અયોધ્યાની ગાદી સોંપીને પોતે રિટાયર થઈ જવું જોઈએ. મેં અરીસામાં પહેલીવહેલી વાર એકી સાથે અનેક વાળ સફેદ થતા જોયા ત્યારે મારે રિટાયર થવાને તો ઘણીવાર હતી અને હું કોઈ એવા મહાન કુટુંબમાં જન્મ્યો નહોતો કે સફેદ વાળ જોઈ રિટાયર થઈ જાઉં ને મારા પુત્રને મારી ખુરશી પર બેસાડી દઉં !

પ્રભુએ જ્યારે મારું નિર્માણ કર્યું ત્યારે સૌંદર્યની સામગ્રી વાપરવામાં એમણે સારી પેઠે કરકસર કરી હશે એવું બીજાઓને જ નહીં મને પણ ઘણીવાર લાગ્યું છે, પણ પછી પ્રભુને પસ્તાવો થયો હોય કે ગમે તેમ પણ મને પ્રભુએ સુંદર લાંબા કાળા વાળ આપ્યા ને એ રીતે ચહેરાની અસુંદરતા સરભર કરી આપી હતી. પરંતુ ચહેરાની અસુંદરતા આજ સુધી ટકી છે ને જીવનના અંત સુધી ટકી રહેશે, પણ વાળ ધીરેધીરે ઓછા, આછા ને સફેદ થતા રહ્યા. કોઈ અબજોપતિ માણસ ધીરે ધીરે ગરીબ થવા માંડે એવી મારી સ્થિતિ થઈ છે. વર્ષો સુધી જ્યાં નિવાસ કર્યો એવા મારા માથાને છોડતાં વાળને શું થયું હશે તે હું કહી શકતો નથી, પણ વાળની વિદાય મારા માટે વહાલાની વિદાય જેટલી જ વસમી થઈ પડી છે.

દરરોજ માથામાં તેલ નાખતાં પહેલાં હું મારા વાળનું નિરીક્ષણ કરવા માંડ્યો. ‘વાળ’ એ ‘અન કાઉન્ટેબલ’ (ગણી ન શકાય તેવી) સંજ્ઞા છે, પરંતુ મને લાગ્યું કે મારા વાળ વ્યાકરણ સામે બળવો કરીને ‘કાઉન્ટેબલ’ (ગણી શકાય તેવી) સંજ્ઞા બનવા કૃતનિશ્ચય છે. ‘વાળવિષાદયોગ’ના દિવસોમાં પૉઝિટિવ થિંકિંગનું એક પુસ્તક મારા હાથમાં આવ્યું. રસ્કિનના પુસ્તક ‘અન ટુ ધીસ લાસ્ટ’ની જાદુઈ અસર ગાંધીજી પર થઈ હતી એવી આ પુસ્તકની જાદુઈ અસર મારા પર થઈ. (અહીં તુલના બે પુસ્તકો વચ્ચે છે, મારી અને ગાંધીજી વચ્ચે નથી એની સુજ્ઞ વાચકોએ નોંધ લેવી.) વાળની વસમી વિદાય અંગે જીવ બાળવા કરતાં મિશ્ર સરકારના વડા પોતાની સાથે હોય એમાંથી કોઈ જતું ન રહે એની કાળજી રાખે છે, એ રીતે મારા માથા પરના શેષવાળમાંથી હવે ઓછા ન થાય એની કાળજી લેવાનો અને સાથે સાથે જતા રહેલા વાળ પાછા આવી, ફરી મારા માથાને શોભાવે એ માટે પણ પુરુષાર્થ કરવાનો મેં નિશ્ચય કર્યો. આ પુરુષાર્થ માટે જે કંઈ અર્થવ્યય કરવો કે તે કરવા પણ હું તૈયાર થયો.

‘તમે સારું આયુર્વેદિક તેલ વાપરો.’ એક મિત્રે મને સલાહ આપી. (જો કે એ મિત્ર માથા પર વિગ પહેરે છે.) મિત્રની સલાહ સ્વીકારી આયુર્વેદિક દવાઓની દુકાને ગયો. કાઉન્ટર પર એક યુવાન બેઠો હતો. યુવાનના માથા પર ટાલ ઝગમગી રહી હતી. યુવાનની ટાલ જોઈ મારો ઉત્સાહ થોડો મંદ તો પડી ગયો, છતાં ‘પૉઝિટિવ થિંકિંગ’નો અભિગમ જાગ્રત કરી મેં એ કેશવિહીન યુવાનને કહ્યું, ‘માથામાં નાખવાનું સારું તેલ છે ?’
‘છે.’ યુવાને એકાક્ષરી જવાબ આપ્યો.
‘શો ભાવ છે ?’
‘કાકા, કોને માટે તેલ જોઈએ છે ?’
‘કેમ ? સીનિયર સિટિઝનો માટે કોઈ સ્પેશિયલ પ્રકારનું તેલ આવે છે ?’ મેં પૂછ્યું.
‘એવું તો નથી, પણ તમારી વાત પરથી લાગે છે કે તમારે તમારા માટે જ તેલ જોઈએ છે.’
‘હા, મારે મારા માટે જ તેલ જોઈએ છે.’
‘કાકા, હું તો તમારાથી ઘણો નાનો છું એટલે મારાથી તમને સલાહ ન અપાય; પણ કાકા, આ ઉંમરે તમારે એક હજાર રૂપિયાની બોટલવાળું તેલ વાપરવાની શી જરૂર છે ? માથા પર પચાસ વાળ રહ્યા કે પચ્ચીસ રહ્યા, અરે સાવ ન રહ્યા તોય શો ફેર પડે છે ? મને તો ત્રીસ વર્ષ જ થયા છે; આ મારી પોતાની દુકાન છે ને તોય હું આવું મોંઘું તેલ વાપરતો નથી- માથા પર ટાલ પડી ગઈ છે તોય.’ મને લાગ્યું કે આ યુવાન કોઈ યોગભ્રષ્ટ આત્મા છે ને હરિદ્વાર કે હૃષિકેશના કોઈ આશ્રમમાં હોવાને બદલે અહીં મહાનગરમાં વસી રહ્યો છે. એની સલાહ ખોટી નહોતી છતાં હું તો તેલ ખરીદવા કૃતસંકલ્પ હતો એટલે મેં કહ્યું, ‘તમારી સલાહ માટે આભાર; પણ મારે તેલ જોઈએ જ છે.’ સદભાગ્યે મારી પાસે પંદરસો રૂપિયા હતા. એમાંથી મેં એને પાંચસો-પાંચસોની બે નોટ આપી અને યુવાને કચવાતે જીવે (મને એવું લાગ્યું) મને તેલ આપ્યું. યુવાને મને સલાહ આપી તો એનું ઋણ ફેડવા માટે મારે પણ એને થોડી સલાહો આપવી જોઈએ એવી ભાવનાથી પ્રેરાઈ મેં પણ ‘આ રીતે તેલ ખરીદવા માટે આવેલા ગ્રાહકને પ્રોત્સાહિત કરવાને બદલે હતોત્સાહ કરતા રહેશો તો દુકાન બંધ કરવાનો વખત આવશે.’ એવી થોડી સલાહો આપી.

તેલ ખરીદીને હું ઘરે આવ્યો. હું અકબર બાદશાહ કે સમ્રાટ અશોક હોત તો મેં માથાના વાળ વધારે ને કાળા કરે એવા તેલના હોજ બનાવડાવ્યા હોત; પણ આજની સ્થિતિમાં તો હજાર રૂપિયાનું તેલ ખરીદવાનું પણ મારા ખિસ્સાને કોઈ રીતે પરવડે એમ નહોતું. વાળ વધે કે ન વધે, આ મહિને દેવું તો ચોક્કસ વધવાનું હતું. આ ખર્ચનું એડજેસ્ટમેન્ટ કરવાની ચિંતામાં થોડા વધુ વાળ ખરી જાય એ પણ તદન સંભવિત હતું. આ બોટલ પાછી આપવા જાઉં તો પેલો ભલો યુવાન ચોક્કસ પાછી રાખી લે, પણ એમ કરતાં મને સંકોચ થયો. ઘરે આવ્યો ત્યારે સદભાગ્યે જીવનસખી ઘરે નહોતી. એની એક સખીને ત્યાં મિત્રમંડળની બેઠક હતી એમાં જવાને કારણે છેક સાંજે આવશે એવા નિર્દેશવાળી એની ચિઠ્ઠી ટેબલ પર હતી. આ ચિઠ્ઠી વાંચી મને થોડી નિરાંત થઈ. સાંજ સુધીમાં તો આટલું મોંઘું તેલ ખરીદવાનાં કારણો સૂઝી આવશે એમ મને લાગ્યું. આ તેલનું સિંચન થયા – ભેગું જ મગજ વધુ તેજ ગતિએ ચાલવા માંડશે એવી આશા પણ મને બંધાઈ. સામાન્ય રીતે આજનાં કામ કાલ પર ઠેલવાની મારી પ્રકૃતિ છે, પણ આ તેલનો પ્રયોગ ‘આજ આજ ભાઈ અત્યારે’ની ભાવનાથી શીઘ્રાતિશીઘ્ર આરંભવાનો મને વિચાર આવ્યો. તેલનો શીશો લઈ હું બાથરૂમમાં ગયો. જેવો માથા પર તેલનો અભિષેક કરવા અરીસામાં જોઈ મેં હાથને સહેજ વાળ્યો કે તૂટેલા કાચને કારણે એક ચકલું ફર….ર..ર…. કરતું બાથરૂમની બારીમાંથી ઘસી આવ્યું. ચકલાના ઓચિંતા પ્રવેશથી અને સ્પર્શથી મારો હાથ હલી ગયો ને અર્ધો શીશો તેલ માથા પર ઢળી ગયું. માથું આટલા મોટા પ્રમાણમાં તેલ સંઘરી શક્યું નહીં એટલે તેલના રગેડા શરીર પર ઊતર્યા. અણધારી પરિસ્થિતિ ઊભી થતાં થોડીવાર તો શું કરવું તે મને સૂઝ્યું નહીં. માથું ધોઈ નાખું તો અઢીસો-ત્રણસો રૂપિયાની કિંમત જેટલું તેલ એમ જ નિરર્થક વહી જાય – અને ન ધોઉં તો તેલથી તરબતર માથા સાથે સમય વ્યતીત કરવો પડે. આખરે માથું ધોવાનું માંડી વાળી તેલ અને વાળનો સંયોગ અખંડ રાખવાનો મેં નિર્ણય કર્યો.

શરીરે માત્ર ચડ્ડી ધારણ કરી, તેલ-નીતરતા શરીરે હું બાથરૂમની બહાર આવ્યો. વધારે પડતી વર્ષા પછી ક્યારામાં પાણી સમાય નહીં તેમ તેલ મારા અલ્પસંખ્યા વાળમાં સમાતું નહોતું. હાથથી શરીર પરનું તેલ લૂછી લૂછી હું માથા પર ચોપડવા લાગ્યો, પણ અપરિગ્રહવ્રત ધારણ કર્યું હોય તેમ મારું માથું તેલ સંઘરવાનો ઈનકાર કરવા લાગ્યું. આખરે વહી જતાં તેલને રોકવા મેં માથા પર મોટું સફેદ કપડું બાંધ્યું. કપડું બાંધી કાચમાં જોયું તો હું કોઈ પ્રખર સર્વોદય કાર્યકર જેવો શોભી રહ્યો હતો. આટલા બધા તેલને કારણે કદાચ આવતીકાલે જ મારા માથા પર જથ્થાબંધ વાળ ઊગી નીકળશે એવી આશા મને બંધાઈ ! જો કે અતિવર્ષાને કારણે વાવેલું બધું નકામું થઈ જાય છે તેમ અતિ તેલ સિંચનને કારણે મારા રહ્યા-સહ્યા વાળ પણ જતા નહીં રહે ને એવી મને બીક પણ લાગી.

મનની આવી હાલક-ડોલક સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો ત્યાં ડોરબેલ વાગી. કોણ હશે એવો વિચાર કરતો બારણા પાસે ગયો. કી-હોલ દ્વારા આગંતુકનું દર્શન કરવા પ્રયાસ કર્યો, પણ આગંતુક કી-હોલની સીધી રેખામાં ઊભાં નહોતાં. અલબત્ત, પોશાક પરથી કોઈ સન્નારી છે એટલી ખબર અવશ્ય પડી. પણ તેથી મારી મૂંઝવણમાં ઉમેરો થયો. આવી સ્થિતિમાં કોઈ સન્નારી સમક્ષ ઉપસ્થિત થવાનું એક શિષ્ટ નાગરિક તરીકે મારા માટે શોભાસ્પદ નહોતું અને આંગણે આવેલા અતિથિ માટે દ્વાર ન ખોલવાનું એક ખાનદાન યજમાન તરીકે મારા માટે ઉચિત નહોતું. હું ખરે જ દ્વિધામાં મુકાયો. ત્યાં ફરી ઘંટડી રણકી – ફરી દ્વિધા – બારણું ખોલું ? કે ન ખોલું ? આખરે દ્વાર ખોલી પહેલાં ઝડપથી બાથરૂમમાં ઘૂસી જવું ને બંધ બાથરૂમમાંથી સંવાદ ચલાવો એવો વિચાર કરી મેં દ્વાર ખોલ્યાં….. ને સામે બારણું ખોલવામાં વાર લગાડવા બદલ ઠપકો આપવા તત્પર એવી જીવનસખી ઊભી હતી !

વર્ષગાંઠ (09-01)

2012-01-09T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી રાકેશ જસવંતલાલ
2 ) ઘૉલાણી ભાવના સુભાષ ચુનીલાલ
3 ) મેહતા ધરા જયેશ બળવન્તરાય
4 ) પારેખ નલિની શશિકાન્ત
5 ) શાહ દીપક સેવંતિલાલ
6 ) શાહ ઉર્મિ અભય ચમનલાલ
7 ) શાહ રાજૂલ રાજેશ
8 ) શેઠ કાંતિલાલ વલ્લભદાસ

વર્ષગાંઠ (08-01)

2012-01-08T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી ભોગીલાલ આભેચંદ
2 ) દોશી રિકીન નિલેશ ખુશાલચંદ પોપટલાલ
3 ) દોશી ભાવેશ સુમતિચંદ્ર કેશવલાલ
4 ) લોદરિયા ધ્રુવ મનીષ શશિકાન્ત
5 ) લોદરિયા મયૂર ભૂપેન્દ્ર પ્રભુલાલ
6 ) લોદરિયા વિરાગ વિનોદરાય જમનાદાસ
7 ) મેહતા રેણુકા નીતિન પ્રવીણચંદ્ર
8 ) મેહતા લબ્ધી નીતિન પ્રવીણચંદ્ર
9 ) મેહતા પ્રિયંકા અશોક રસિકલાલ
10) પારેખ વીણા નવીન છેડા
11) સંઘવી મનોજ પ્રવીણચંદ્ર હરજીવનદાસ
12) સપાણી આદિત્ય જિતેન પંકજ
13) શાહ શ્રુતિ મૂકેશ હસમુખરાય
14) શાહ અંકિત કમલેશ પ્રવીણચંદ્ર
15) શેઠ હીતાંશી નીતિન રમણલાલ
16) શેઠ શ્રેણીક દિલીપ જીવનલાલ
17) ત્રેવાડિયા કૃતીક હિતેશભાઈ

વર્ષગાંઠ (07-01)

2012-01-07T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી આશા નરેન્દ્ર વિક્રમચંદ
2 ) લોદરિયા માહી દિવ્યેશ નગીનદાસ નંદલાલ
3 ) મેહતા તન્વી ધીરવ રમેશચન્દ્ર કેશવલાલ
4 ) મેહતા વિધિ દર્શન હરીશ જમનાદાસ
5 ) મેહતા ઋતવી હેતલ ભુપતભાઈ
6 ) પારેખ પલ્લવી હિતેન્દ્ર ચંદુલાલ
7 ) સંઘવી નિયમી મનોજ પ્રવીણચંદ્ર હરજીવનદાસ
8 ) શાહ બિપીન છબીલદાસ
9 ) શાહ હર્ષા રાજેશ જયેન્દ્ર કાંતિલાલ
10) વખારિયા કિરીટ કાંતિલાલ
11) વખારિયા રાજેશ કિશોરચંદ્ર લાભશંકર

હસવું મરજિયાત છે – ડૉ. નલિની ગણાત્રા

2012-01-06T08:10:00.006+05:30

[‘હસવું મરજિયાત છે’ માંથી સાભાર. ]

ફરજિયાત છે, એમ લખું તો ટણીવાળા હસે નહીં અને આમે ય કોઈ કામ ફરજિયાત કરવાનું આવે તો ખટકે જ. જેમ કે પત્ની માટે સાડી લાવવી એ ફરજિયાત છે અને પ્રેમિકા માટે લાવવી મરજિયાત છે. કહો, કયું ગમે ? માણસે હાસ્યને ફિક્સ ડિપોઝિટમાં મૂક્યું છે અને ટેન્શન ને કરન્ટ ખાતામાં ! ઉપાડમાં જફા તો નહીં ! પાછું પોતાના ટેન્શનના ટાઈમટેબલમાંથી ફ્રી પિરિયડ મળે, તો કોકનું ઉછીનું ય લે એવા ઉદાર ! હાસ્યના ‘ઈન્દિરા વિકાસપત્રો’ લે ! 20 વર્ષે 16 ગણું હસે, મેન્ટલ હૉસ્પિટલમાં !

અત્યારની સસ્તી મોંઘવારીમાં સસ્તામાં સસ્તું મોંઘું જો કાંઈ હોય તો એ હાસ્ય જ છે. અમુક વ્યક્તિઓ તો રીતસર મોબાઈલ શોકસભાના આજીવન સભ્ય જેવી લાગે ! આપણને પૂછવાની ઈચ્છા થઈ આવે કે, છેલ્લું ક્યારે હસ્યા’તા ? અને બોર્નવિટા ક્વીઝ કરતાંય વધુ ઝડપથી જવાબ આપે – ભાદરવો, નાઈન્ટીન એઈટી ટુ ! પાછો આપણી પાસે એ અંગેનો અફસોસ પણ કરે, કે સા….લ્લું ત્યારે છોકરો ગલીપચી કરી ગયેલો અને હું કંટ્રોલ નહીં કરી શકેલો.

આમ હસવાનું તો ઘણાની તબિયતને અનુકૂળ જ ન આવે. હસાઈ જાય તો સૉરી કહી દે. કેટલાંક વળી એટલા બધા સ્ટ્રેઈટ ફોરવર્ડ હોય કે હસવાની ઝંઝટમાં જ ન પડે અને કેટલાંક સફારીશૂટને હસવાથી ચહેરા કે સ્ટેટસ પર કરચલી પડવાનો ય ભય હોય છે. આવી બ્રાન્ડોને તો લેખનું શીર્ષક રાહતફાળા જેવું જ લાગે ને ! આવા સૂરણના પિંડાઓને હસાવી દયો, તો તમારા એકાઉન્ટમાં છે ઈ બધ્ધા પૈસા તમારા બૉસ, જાવ ! આવા મરેલા જીવો માટે દયાળુઓએ ‘હસના મત’ સિરિયલ બનાવી, તો પોતાના જ વ્યક્તિત્વ પર આધારિત શીર્ષકની અદબ જાળવવા સિરિયલ જોતી વખતે શીર્ષકને જ વફાદાર રહ્યા. હા, સોગિયાઓ લખી ગયા હોય કે ‘હંસતે રહો’, ‘હસે એનું ઘર વસે’ એટલે જ્યાં ત્યાં, જ્યારે ત્યારે હસ હસ કરવું જરૂરી નથી. કોઈ વીસ વર્ષ જૂની જોક કહે અને વળી એનો અનુવાદ પણ કરે ત્યારે ન હસાય અને એસ.ટી.ડી. કોલ આપણે કર્યો હોય ત્યારે ફોનમાં ન હસાય. પણ…. ‘દેખવું ય નહીં ને દાઝવું ય નહિ’ની નીતિવાળા મોતિયો શું લેવા ઉતરાવતા હશે ?’ એવી એક લીટીની જોકમાં ન હસો તો બુદ્ધિનું બાકોરું છતું થઈ જાય અને ઈન્સ્ટન્ટ હસો તો મૅડમ, તમારા સ્ટેટસને ઈસ્ત્રીના ચાર ઘસરકા લાગી જાય ! આ હાંફતા યુગમાં ‘અનારોગ્ય’ એ સળગતી સમસ્યા છે અને એના મૂળ રૂપ ટેન્શન-ચિંતાને હોલવવા ‘હાસ્ય’ ઉત્તમ ફાયર બ્રિગેડ છે.

હકીકતે આપણી આસપાસ બનતી સામાન્ય બાબતો કે વાતચીતમાં ય એટલી રમૂજ ભરેલી હોય છે કે ભારે થવા માટે સમય જ ન મળે. છતાંય પ્રસંગ તો ઠીક, પણ જોક કહીએ તોય મૂળચંદ બાવીસ મિનિટ વિચાર કરે કે હસું કે નહીં ? અને વિચારના અંતે ય રાખે તો મુલતવી જ. આવા સોગિયાઓ પાંત્રીસે પહોંચતાં પહેલાં તો કોઈ એક ડૉક્ટરની આજીવન પ્રેક્ટિસ એના પર જ ચાલે એવી છપ્પન એપિસોડ જેવી લાંબી બીમારીની સિરિયલનો પ્રોડ્યુસર થઈ જાય ! લેબોરેટરીમાં કોઈપણ ટેસ્ટ કરાવો, બધા જ વાયરસ અને બેક્ટેરીઆ એમાં મોજૂદ ! કારણ કે ચિંતાએ ‘ખોખું’ ખાલી કરી નાંખ્યું હોય. પછી સૂક્ષ્મ જીવો એમાં ટેનામેન્ટ બાંધે જ ને ?

બહેનોને તો બધી સીઝનમાં ટેન્શનનું ‘સેલ’ જ હોય. શું ચાલે છે ? એટલું જ પૂછવાની ભૂલ કરવાની !

‘આ જુઓ ને ! ચોમાસામાં નકરો ભેજ ભેજ ! ન કંઈ સુકાય, ન ઘરમાં ગમે, ન બહાર નીકળાય….! આ ભેજ ઉનાળામાં થતો હોય તો શાંતિ બાપા ! ઉનાળામાં તડકો તો હોય !’ 45 મિનિટ સુધી ભેજ પર ભાષણ ભાંડે. વરસાદી ભેજ ઉપર તો સૂર્યનારાયણની કૃપા થાય. પણ આ બારમાસી ભેજનો કોઈ ઉપાય ખરો ? શિયાળામાં ઠંડીની ઠોકે, ઉનાળામાં ઉકળાટનો ઉકાળો અને ચોમાસામાં ભેજની ભાંજગડ ! એના માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ચોથી ‘હાસ્યઋતુ’ ઊભી કરો તો હસી હસીને હોઠે ‘વા’ થઈ ગયાની ફરિયાદ કરે !

આજનો ‘બિગડે દિલ’ યુવાન પણ એક માત્ર પ્રેમપંથના પનારે પડીપડીને હાસ્યમૂઓ થતો જાય છે. અગાઉ વડીલો કહી ગયા હોય કે – ‘ઈક હંસી ઔર આંસુ હ…જાર’ આ ખોટનો ધંધો છે. ‘તોય ડરના મર્દકો શોભા નહીં દેતા’ એવું કહીને ધુબાક કરતો ઝંપલાવે. પછી ઘાટ ઉપર ધોબી દ્વારા ધોવાતા કપડાંની જેમ પછડાટો ખાઈખાઈને ધોબીના જ પોટલાની જેમ ખૂણામાં ધકેલાઈને ગાશે…. ‘કહ દો કોઈ ના કરે યહાં પ્યા….ર !’ પ્રેમિકાની પાછળ પૈસાથી એવો પતી ગયો હોય કે દાઢીના ખોદકામ માટે ય પૈસા ન બચ્યા હોય, પાછો શૉ એવો કરે કે દેવદાસ કટ રાખી છે !

લોકો કારણ વગર કેવું સીધું સાદું અને ભારેખમ જીવ્યા કરે છે એનો દાખલો આપું. એક સ્નેહી બહેન છે. એને હું છ મહિને ફોન કરું કે છ વર્ષે, વાર્તાલાપ આવો જ હોય…

‘હેલો…. હું નલિની.’

‘હા, બોલ !’

‘શું ચાલે છે ?’

‘શાંતિ, બોલ !’

‘કાંઈ નવા જૂની ?’

‘ના, બોલ !’

‘પાછળ કૂતરાં પડ્યા છે ?’

‘ના રે, બોલ !’

‘સામે બોસ બેઠા છે ?’

‘ના, ભઈ ના, બોલ !’

કશો ઉત્સાહ, ઉમંગ, ઉમળકો કે આશ્ચર્ય જ નહીં ! બસ બોલ ! વગર ચોમાસાએ આપણું તો બોલવાનું હવાઈ જાય કે ની ?

ઈશ્વરે મરચું આપ્યું છે તો મીઠાઈ પણ આપી છે. ‘આપ આયે બહાર આયી’ જેવા હસમુખલાલો ય અહીં જ ઊગ્યા છે, જેને તમે સાવ સાદા સવાલ પૂછો તોય રમૂજી જવાબ આપી વાતાવરણ ને વ્યક્તિને હળવા બનાવી દે. પ્રશ્નોત્તરી :

-‘તમે કેવા ?’

‘અમે સારા.’

-‘આમ તમે ક્યાંના ?’

‘ભારતના.’

-‘તમને ગુસ્સો આવે તો શું કરો ?’

‘ગુસ્સો.’

-‘તમે લપસ્યા કેવી રીતે ?’

‘શાસ્ત્રમાં બતાવ્યા પ્રમાણે.’

-‘તમને કોઈ લાખ રૂપિયા આપે તો શું કરો ?’

‘લઈ લઉં.’

-‘તમે સન-સિલ્ક શેમ્પુથી માથું ધુઓ છો ?’

‘હા, આખ્ખું માથું એનાથી જ ધોઉં છું.’

-‘શેરડીના રસવાળો ભૈયાજી પૂછે કે – ભાઈસાબ, રસ બરફવાલા બનાઉં કે બિના બરફકા ?’

‘બરફવાલા, લેકિન ભૈયાજી, ઠંડા બરફ ડાલના.’

-‘આટલા બધા મોડા કેમ આવ્યા ?’

‘બેય ચંપલ પહેરવા રહ્યો એમાં મોડું થયું ?’

-‘ઑફિસમાં તમને ઊંઘ ન આવે તો શું કરો ?’

‘તો કામ કરું.’

આમ જવાબ તો રમૂજી આપે પણ સવાલ પણ ઉટપટાંગ પૂછી હસાવે. જેમ કે –

-‘તમારી ચપ્પલ તળિયેથી જ કેમ બગડેલી હોય છે ?’

-‘તમને રાત્રે ય ઊંઘ આવે ?’

-‘તમારે બે જ પગ છે ?’

-‘કેમ શાંતિથી બેઠા છો ? કાંઈ તકલીફ છે ?’

-‘કહો, રિક્ષાને કેમ ત્રણ પૈડાં હોય છે ?’

આવા હસમુખલાલો સર્વત્ર આવકાર્ય બની રહે એમાં શું નવાઈ ?

મિત્રો, હાસ્ય તો હાથવગું, હોઠવગું, સસ્તું અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ છે. છતાં ચહેરા પર ચપટીક ચમકાવવામાં રેશનીંગ ચાલે છે. અને એટલે…. એટલે જ પ્રાચીનકાળમાં જેનો ઈજારો માત્ર વૃદ્ધોનો જ હતો એવા સંધિવા, કટિવા, કંપવા જેવા ‘વા’ના રોગો હવે કાચી ઉંમરનાને પણ હાઈજેક કરી રહ્યા છે. આ બધા ‘વા’થી બચવા ‘હસવા’નું સેવન કરો.

‘ના જાને કૌનસા પલ મૌતકી અમાનત હો

હરેક પલકી ખુશીકો ગલે લગાકે જીઓ.’

આ પંક્તિનો બાટલો લોહીમાં ચઢાવ્યો હોય તો કેવું ?

અમિતાભ બચ્ચન જેવું ભર્યુંભાદર્યું ન હસી શકો, માની લીધું. પણ…. મોનાલીસાની જેમ 0.0001 મિલીમીટર જેટલા હોઠ તો આઘાપાછા કરો… ઓ…ઓ… ! તમે બધા જન્મે ન્યૂઝરીડર થોડા જ છો ? તો પ્લીઝ…. બાર બાર મુસ્કરાઓ… આહાહા….. આહાહા… આહાહા… આ લીટીને લિપસ્ટિક બનાવો… આહાહા… આહાહા… આહાહા…

વર્ષગાંઠ (06-01)

2012-01-06T08:00:00.000+05:30

1 ) દોશી ઇન્દુબેન ઇન્દુલાલ કાનજી
2 ) મેહતા દર્શિત હરીશ શાંતિલાલ
3 ) મેહતા આલોક હિતેષ ધારશીભાઈ
4 ) પટેલ વંદના રાજેન્દ્ર
5 ) શાહ કમલેશ જમનાદાસ
6 ) શાહ અમિષા ચિરાગ જયેન્દ્ર
7 ) શાહ ચંદ્રકાંત હાકેમચંદ
8 ) શાહ રમણીકલાલ વનેચંદ
9 ) સોલાણી લીના ચંદ્રકાંત શાહ
10) વખારિયા અપૂર્વ કિરીટ કાંતિલાલ